Tìm kiếm  Tìm kiếm nâng cao
Ngày 17/10/2019 12:07 PM
Ấn phẩm sách
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 9/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 8/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 7/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 6/2019
Thăm dò ý kiến
Bạn theo đạo nào ?















Chọn    Xem KQ
Cúng Đất, Phong tục - Tập quán người Việt
Một mâm lễ cúng đất theo phong tục xứ Quảng

Đã bao đời nay, dù đất nước thăng trầm qua nhiều biến cố chiến tranh, giặc giã, nhưng từ khắp làng mạc, xóm thôn đến chốn phố xá, thị thành đều có tục cúng Đất. Có thể nói, cúng Đất là chuỗi hoạt động thuần túy về tín ngưỡng tâm linh của cộng đồng người Việt.

Tùy theo phong tục, tập quán vùng miền mà thể thức, lễ vật và nội dung cúng đất có khác nhau, song cho dù ở bất cứ nơi nào trên mảnh đất xuyên suốt theo chiều dài hình chữ S của Tổ quốc thì lễ cúng này vẫn vươn tới khát vọng đất nước được thái bình, cửa nhà được yên ấm. “Đất có Thổ Công, sông có Hà Bá”, câu thành ngữ này quá quen thuộc với mọi người và có thể hiểu Thổ Công là vị Thần đất, là Thổ địa…, là  “vị đại quan” trong “triều đình” của thế giới tâm linh. Theo quan niệm của nhiều người, thần Thổ địa có nhiệm vụ “cai quản” một vùng đất, một khu vực lãnh thổ nào đó và mỗi ngôi nhà cũng đều có Thổ địa theo dõi, quản lý.

Nét văn hóa truyền thống của cộng đồng Việt có từ ngàn đời là “uống nước nhớ nguồn”, luôn hướng về tổ tiên, biết ơn các bậc tiền nhân, nguồn cội. Do đó việc thờ phụng ông bà, cha mẹ, người thân đã khuất luôn hiện diện trong mỗi mái nhà từ quê đến phố. Trong từng ngôi nhà nhỏ nơi làng quê nghèo khó cho đến những căn biệt thự, nhà vườn nguy nga tráng lệ nơi phố xá đều có những ngày giỗ, kỵ những người đã mất. Nhiều người cho rằng, tuy ở trong nhà có bàn thờ nhưng họ luôn đi xa, mỗi năm chỉ có ngày giỗ, kỵ, ngày Tết cổ truyền mới mời được họ về quây quần bên con cháu. Làm mâm cỗ cúng để mời những người khuất mặt dương gian “về dự” và muốn họ được “vào nhà” thì phải cúng Thổ địa để báo cáo, xin phép, bởi đây là vị thần có chức năng kiểm soát toàn bộ khu vực ngôi nhà, sẽ không cho bất cứ ai từ bên ngoài xâm nhập vào nhà nếu chưa được phép của gia chủ đang sống.

Một mâm lễ cúng đất theo phong tục xứ Huế

Chính từ ý tưởng này mà mỗi khi có giỗ, kỵ, chủ nhà thường sắm một mâm đầy đủ các lễ vật như mâm cúng người quá cố rồi đặt chính giữa trước cửa nhà để cúng bái, vái lạy Thổ địa, cầu mong thần phù hộ độ trì, phúc đến họa đi, tai qua nạn khỏi và xin thần cho người quá cố được vào nhà dự cỗ. Sau khi cúng lạy thần Thổ địa xong thì gia chủ mới được vào bên trong cúng, mời ông bà, người thân đang “định cư” ở thế giới… âm phủ. Phong tục cúng Thổ địa kết hợp với giỗ, kỵ có từ lâu đời và được coi đây là nghi lễ bắt buộc mỗi khi gia đình có giỗ.

Ngoài lễ cúng Thổ địa kết hợp với giỗ, kỵ như vậy, có khá nhiều gia đình hằng năm cũng cúng Thổ địa, còn gọi cúng Đất, với thời gian và thể thức riêng. Việc cúng đất chỉ diễn ra trong tháng 2 âm lịch, chủ yếu được tổ chức từ mồng 10 đến cuối tháng. Việc sắm sửa lễ vật để cúng đất theo nghi thức này khác so với việc cúng theo đám giỗ. Mâm cỗ cúng Đất tháng 2 ngoài các món thịt, cá thông thường phải có các đĩa tôm, cua luộc nguyên con; khoai, đậu phụng, bắp tươi nấu; rau xanh, trứng luộc; cá trích nướng; thịt lợn nguyên cục; cà chiên; mía cây róc vỏ cắt từng đốt… nói chung các món sắm cúng Đất rất dân dã và gần gũi với đời sống của bà con làng quê.

Đến nay vẫn chưa có sách vở, tài liệu nào cho biết vì sao mâm cỗ cúng Đất tháng 2 khác với mâm cúng Đất kết hợp với giỗ, kỵ, chỉ biết rằng ý tưởng của người cúng luôn cầu mong Thổ địa chở che cho ngôi nhà của mình vạn sự được bình an!

Nét đẹp tâm linh trong mâm cỗ cúng Đất là như thế, song việc cúng đất cũng ẩn chứa ở phía sau không ít phiền toái đối với cộng đồng, nhất là các nơi phố xá đông đúc, chật chội, bởi chỉ riêng mâm cúng Đất mới kèm theo gạo muối, cháo thánh… và sau khi cúng xong, vàng mã, cháo, gạo, muối... rải đầy ra mặt đường, kiệt hẻm, giấy má đốt mờ mịt cả lối đi, gây mất mỹ quan và ô nhiễm môi trường.

Cúng Đất là nét đẹp truyền thống của người Việt; song cần thực hiện tốt nếp sóng văn minh, nhằm giữ vững trật tự, mỹ quan, trong đó nghiêm cấm việc rải cháo thánh, gạo, muối ra đường. Bản chất của tục cúng đất rất đẹp trong tiềm thức của bao người, song để ý nghĩa đó càng đẹp hơn thì mọi người hãy cùng nhau và tự giác gìn giữ phố phường, thôn xóm sạch sẽ.

       Hà Thanh

Cúng Đất, Phong tục - Tập quán người ViệtTùy theo phong tục, tập quán vùng miền mà thể thức, lễ vật và nội dung cúng đất có khác nhau, song cho dù ở bất cứ nơi nào trên mảnh đất xuyên suốt theo chiều dài hình chữ S của Tổ quốc thì lễ cúng này vẫn vươn tới khát vọng đất nước được thái bình, cửa nhà
Share on Facebook   Share on Twitter Share on Google Share on Buzz        Quay lại   Gửi đi   In trang này   Về đầu trang
Hà Nội: Giao lưu “Phật giáo đối với nữ Phật tử” nhân ngày 8/3
Long An: Các cơ sở tôn giáo vận động gần 50 tỉ đồng cho công tác khuyến học
Tấm lòng của một nhà sư trên đỉnh Thiên Cầm
Gặp “thầy giáo” lặng lẽ của người Chăm
Đền Cửa Ông, điểm sáng minh bạch tiền công đức
Hơn 200 tăng ni, phật tử hiến máu nhân đạo tại chùa Vĩnh Nghiêm
Cuộc sống của người Chăm ở thành phố Hồ Chí Minh
Một bác sĩ - Phật tử hết lòng vì bệnh nhân nghèo
Đặc sắc tục thờ đá
Quảng Bình: Công tác chuẩn bị Đại hội Đại biểu Phật giáo tỉnh lần thứ III
Video
Toàn văn bài phát biểu của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại cuộc gặp mặt của Thủ tướng Chính phủ với chức sắc, chức việc tôn giáo có đóng góp tiêu biểu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Bài phát biểu của Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ Vũ Chiến Thắng tại cuộc gặp mặt của Thủ tướng Chính phủ với chức sắc, chức việc có đóng góp tiêu biểu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Hình ảnh
Chiêm ngưỡng ngôi đền trên vách thủy tinh - 'kỳ quan nhân tạo' độc đáo Thái Lan
Lễ Sene Đolta của đồng bào Khmer
Một số hình ảnh của Đoàn Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước tại tỉnh Hà Nam, và tỉnh Quảng Ninh
Audio
Ông Bùi Thanh Hà, Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ trao đổi về vấn đề dâng sao giải hạn đang diễn ra tại một số chùa
Phỏng vấn Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Cần Thơ về công tác tuyên truyền, phổ biến Luật tín ngưỡng, tôn giáo và Nghị định 162/2017/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật tín ngưỡng, tôn giáo tại địa phương


BAN TÔN GIÁO CHÍNH PHỦ

Đường Dương Đình Nghệ, P. Yên Hòa,Q. Cầu Giấy - Hà Nội
Điện thoại: 0243 8 248 673 . Fax: 08041313
Email: bantongiaocp@chinhphu.vn



Người chịu trách nhiệm chính: TS.Bùi Thanh Hà 
Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ

Đơn vị quản lý: Trung tâm Thông tin,
Ban Tôn giáo Chính phủ

Email:ttttbantongiao@chinhphu.vn