Tìm kiếm  Tìm kiếm nâng cao
Ngày 20/11/2019 08:52 AM
Ấn phẩm sách
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 10/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 9/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 8/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 7/2019
Thăm dò ý kiến
Bạn theo đạo nào ?















Chọn    Xem KQ
Đôi nét quan niệm về tình yêu trong kinh thánh Công giáo

Xét dưới góc độ đạo đức học, mỗi học thuyết tôn giáo đều có một quan niệm mang tính hạt nhân, từ đó triển khai hệ thống tư tưởng đạo đức. Đối với Ki-tô giáo, nếu dùng một từ có thể toát yếu tư tưởng đạo đức thì đó là “Tình yêu”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh khi nhận định về học thuyết của các tôn giáo lớn, đã nói: “Tôn giáo Giê-su có ưu điểm của nó là lòng nhân ái cao cả”[1]. Nhận thức các phương diện quan niệm về tình yêu trong Kinh thánh có ý nghĩa quan trọng trong việc tiếp cận học thuyết Ki-tô giáo và tâm thế sống đạo của người Ki-tô hữu. Trong bài viết này, người viết phác thảo những nét cơ bản nhất quan niệm về tình yêu trong Kinh thánh Công giáo, có tính chất gợi ý về phương pháp trong việc tiếp cận học thuyết Ki-tô giáo và đời sống đạo của người Ki-tô hữu.

1. Quan niệm về tình yêu trong Kinh thánh

Khái niệm “tình yêu”[2] trong Kinh thánh thường được nhấn mạnh với tính cách một nghĩa vụ đạo đức trung tâm của Ki-tô giáo (“Mười Điều Răn” trong Kinh thánh Cựu ước cũng tóm về điều răn “Mến Chúa - yêu người”; Kinh thánh Tân ước đề cập đến “Điều Răn Mới” của Đức Giê-su: “Thầy ban cho anh em một điều răn mới là anh em hãy yêu thương nhau; anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em”(Ga 13,34)[3]). Nhưng, quan niệm “tình yêu” được thể hiện trong Kinh thánh còn bao hàm khía cạnh trọng yếu khác.

1.1. Tình yêu là sự mặc khải[4] về Thiên Chúa

          Theo các nhà chú giải Kinh thánh, toàn bộ nội dung Kinh thánh là sự diễn tả về Thiên Chúa và tình yêu của Thiên Chúa dành cho con người.

- Thiên Chúa là tình yêu

          Đi tìm lời đáp cho câu hỏi: Thiên Chúa là đấng như thế nào? Là một trong những nội dung trọng tâm của suy tư thần học Ki-tô giáo. Suy tư này đặt nền tảng trên đức tin và Kinh thánh, vận dụng tối đa sự khôn ngoan của lý trí tự nhiên, những trải nghiệm của cộng đoàn Giáo hội và một đời sống dấn thân của nhà thần học. Tuy nhiên, như Thomas Aquinas (...), thần học gia vĩ đại của Ki-tô giáo thì con người không thể nói Thiên Chúa là gì, mà chỉ có thể nói Thiên Chúa không là gì; cũng không thể nói Thiên Chúa như thế nào, mà chỉ có thể nói Thiên Chúa không như thế nào. Điều này muốn diễn tả sự vô cùng của Thiên Chúa, trước lý trí có giới hạn của con người. Tuy nhiên, Kinh thánh đã cung cấp một “chìa khóa” để có thể hiểu phần nào về Thiên Chúa, đó chính là “tình yêu”. Tình yêu phản ánh bản tính và hành vi của Thiên Chúa.

          Một trong ba “mầu nhiệm”[5] chính trong Ki-tô giáo là mầu nhiệm Tam vị nhất thể (Một Chúa Ba Ngôi); Thiên Chúa là ba ngôi vị trong một bản tính duy nhất; điều này thách thức những bộ óc vĩ đại nhất trong lịch sử tư tưởng Ki-tô giáo. Tuy nhiên, nhà thần học Augustino (354 - 430) trên cơ sở Kinh thánh đã nêu ra một lối tiếp cận, đó là “tình yêu”. Ông viết: “Nếu bạn thấy tình yêu thì bạn thấy Tam vị”[6]. Tình yêu tuyệt đối chính là xung lực hiệp nhất ba ngôi vị; Thiên Chúa Ba Ngôi có nghĩa là Thiên Chúa yêu thương. Thiên Chúa không phải đấng đơn độc lẻ loi, mà là nhưng là đấng yêu thương.

- Tình yêu Thiên Chúa dành cho con người

          Kinh thánh định nghĩa: “Thiên Chúa là tình yêu” (1Ga 4, 16); Tất cả những hoạt động của Thiên Chúa biểu lộ bản tính của ngài là tình yêu. Từ tình yêu tạo dựng: Trong tình trạng hạnh phúc và tình yêu sung mãn nội tại, Thiên Chúa tạo dựng vũ trụ, muôn loài, trong đó, con người là chóp đỉnh để con người được thông phần hạnh phúc, sống trong tình yêu. Đến tình yêu cứu chuộc: Khi con người lạm dụng tự do, chống lại những nguyên lý của sự sống và hạnh phúc đã được Thiên Chúa thiết lập, Thiên Chúa đã đến cư ngụ giữa loài người, và hy sinh cứu chuộc loài người. Tình yêu của Thiên Chúa dành cho con người đạt đến đỉnh điểm nơi mầu nhiệm nhập thể: Nơi đức Ki-tô, con người có thể cảm nghiệm được tình yêu của Thiên Chúa dành cho nhân loại (x. Rm 8, 39).

          Trong Kinh thánh, Thiên Chúa nói với con người bằng ngôn ngữ tình yêu thân thương của loài người: tình cha (x. Gr 21, 30), tình mẹ (x. Is 49, 75; Hs 11, 1-4), và đặc biệt là tình vợ - chồng. Nhiều đoạn trong Kinh thánh đã so sánh tình yêu của Thiên Chúa dành cho dân Israel như mối tình phu thê. Ngài cũng “ghen” khi thấy dân này chạy theo các ngẫu thần (x. Xh 34, 14; Hs 2, 4). Đặc biệt, sách Diễm ca thuộc quy điển Kinh thánh, nội dung nói về tình yêu nồng nhiệt giữa người con trai và người con gái, là hình ảnh diễn tả tình yêu giữa Thiên Chúa với con người. Đức Ki-tô được ví như Tân Lang, Giáo hội như Tân Nương (Hiền Thê). Nói tóm lại, những mối tình cao đẹp của con người đã được dùng để diễn tả tình yêu của Thiên Chúa với con người, cũng như tình yêu của con người với Thiên Chúa.

1.2. Tình yêu là đòi hỏi đáp trả của con người

- Tin vào tình yêu

Kinh thánh là lời mời gọi con người sống trong tình yêu. Dường như yêu mến thuộc lĩnh vực hành động (luân lý); tuy nhiên, vì tình yêu là sự mặc khải về chính Thiên Chúa (đối tượng của đức tin), nên nó lại thuộc lĩnh vực “tín lý”. Kinh thánh viết: “Còn chúng ta, chúng ta biết tình yêu của Thiên Chúa nơi chúng ta, và đã tin vào tình yêu đó” (1Ga 4, 16). Đối với Ki-tô giáo, tin vào Thiên Chúa không chỉ có nghĩa là tin rằng Ngài hiện hữu mà còn tin rằng Ngài là tình yêu. Thiên Chúa là tình yêu có nghĩa là Ngài yêu thương trong mọi hành động.

- Giới răn yêu thương

Trong Cựu ước, lệnh truyền của Thiên Chúa qua ông Mô-sê có khá nhiều. Nhưng đặc biệt nhất, là Thập giới mà những người Việt Nam thời xưa đã rất tinh tế khi chuyển dịch cách nhẹ nhàng là “Mười điều răn”, chứ không phải là “Mười lệnh truyền”. Tuy nhiên, khi đức Ki-tô đến, tất cả vẻ nặng nề của lệnh truyền đã biến mất, chỉ còn giản lược hai điều “mến Chúa yêu người”. Thậm chí đức Giê-su còn quả quyết: mến Chúa là “điều răn quan trọng nhất”, điều răn thứ nhất, song điều răn thứ hai “cũng giống như” điều răn thứ nhất là: “ngươi phải yêu người thân cận như chính mình”. Và Đức Giê-su kết luận: “Tất cả Luật Mô-sê và các sách ngôn sứ đều tùy thuộc vào hai điều răn ấy” (x. Mt 22, 37-40). Theo quan điểm Ki-tô giáo, đây là một lời mời gọi đón nhận hồng ân hơn là một sự áp đặt nghĩa vụ. Thiên Chúa bày tỏ tình yêu của Ngài cho con người khi ban Con Một của Ngài cho nhân loại. Con người được mời gọi sống yêu thương để đáp trả lại tình yêu thương.

2. Một vài nhận định

Đối với người Ki-tô hữu, quan niệm về Thiên Chúa là một trong những nhân tố quyết định đến tâm thế sống đạo.

Nếu Thiên Chúa được “quan niệm” là quan tòa nghiêm khắc, một quyền năng đầy yêu sách (Thiên Chúa của Lề luật), một mối đe dọa; hệ quả là tín đồ vì sợ hãi mà tìm cách bảo vệ, che chắn, lập “công trạng” bằng cách thực hiện (cách đầy ép buộc) những gì mà luật lệ tôn giáo đã đề ra. Thiết nghĩ, đây là một tâm thế sống đạo thiếu tự do và tình yêu. Ở góc độ tôn giáo học, có thể xếp tâm thế sống đạo này thuộc dạng thức tôn giáo của sự sợ hãi. Tâm thế sống đạo này đã bị Đức Ki-tô lên án, khi Ngài phê phán thói đạo đức giả, lối thực hành tôn giáo vụ luật của giới Kinh sư và Biệt phái sống vào thời của Ngài. Việc thực hiện những gì luật dạy chỉ có ý nghĩa khi được đặt trên nền tảng của đức tin, sự tự do và tình yêu mến.

Nếu Thiên Chúa được “quan niệm” thuần túy là một quyền lực có thể đem lại lợi ích cho con người, người đi theo niềm tin này sẽ mải miết đi tìm những phương tiện tôn giáo để tác động lên thần tính, nghĩa là tìm cách nắm lấy Thiên Chúa, hòng thu được quyền năng làm lợi cho mình và thỏa mãn những ước muốn của mình. Dạng thức này có thể coi thuộc nhóm tôn giáo của lợi ích.

Trong khi đó, Kinh thánh giới thiệu về “Thiên Chúa là tình yêu”, và như vậy, tình yêu đối với người Ki-tô hữu không chỉ là một đòi hỏi của lối sống, mà đồng thời là một lẽ sống. Lẽ sống của người Ki-tô hữu là “nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện” (Mt 5,48), như vậy mục đích tối hậu của đời sống người Ki-tô hữu là trở nên “đồng hình đồng dạng” với Thiên Chúa, đấng là tình yêu và sự thiện tuyệt đối. Ở đây, Thiên Chúa chính là cái Thiện tuyệt đối. Cái Thiện này lại đồng nhất với Tình yêu, mà “yêu thương thì chu toàn Lề luật”. Vậy lề luật theo đúng nghĩa cũng chính là con đường tình yêu Thiên Chúa dành cho con người. Trên con đường “trở nên hoàn thiện” đó, con người tiến bước với tâm thế tự do, được giải phóng khỏi nỗi sợ hãi, được mời gọi tín thác sự yếu đuối, mỏng giòn, giới hạn của mình trong sự quan phòng yêu thương của Thiên Chúa, với một niền lạc quan, hy vọng. Hoa trái họ cảm nếm là sự bình an, hoan lạc sâu xa.

Tuy nhiên, tin vào Thiên Chúa là tình yêu không phải là việc dễ dàng khi con người phải đụng chạm đến vô vàn những đau khổ, sự dữ trên đời, và vấn nạn về một Thiên Chúa “vắng mặt”. Francois Varone viết: “Lòng tham, bạo lực và sự thống trị xem ra vẫn đang ngự trị trên xã hội và trên toàn thế giới. Nhưng việc cai quản công bình của Thiên Chúa chắc là chưa bao giờ có, việc Quan phòng khôn ngoan của Đấng Toàn năng chắc là chưa bao giờ có! Ngay lúc này, rất nhiều đàn ông, đàn bà khắp thế giới... nhìn thấy khát vọng sống của mình bị nghiền nát, bị hủy hoại. Thiên Chúa phải can thiệp chứ. Họ cầu khẩn Ngài. Và không thấy gì! Quả thật Thiên Chúa vắng mặt ấy đặt ra lắm vấn đề!”[7].

Đi tìm câu trả lời cho nguyên nhân sự dữ là cần thiết để có thể chống lại và loại trừ sự dữ. Tuy nhiên, cho đến nay, các nhà thần học Ki-tô giáo chưa thể đưa ra câu trả lời rốt ráo về nguồn gốc và ý nghĩa của vấn nạn sự dữ (có những sự dữ vượt ra khỏi cách lý giải nhân quả thông thường). Vấn nạn sự dữ đã khiến Thiên Chúa bị “đặt vấn đề”: Hoặc ngài không tồn tại? Hoặc ngài tồn tại nhưng không toàn năng? Hoặc ngài toàn năng nhưng không yêu thương?... Ở những chiều kích đặc biệt, Ki-tô giáo coi sự dữ là một huyền nhiệm (huyền nhiệm sự dữ)[8]. Đối với vấn nạn sự dữ, chính Đức Ki-tô đã chỉ ra một hướng tiếp cận có giá trị thực tiễn, khi Ngài trả lời những người chất vấn Ngài: ““Thưa Thầy, ai đã phạm tội khiến người này sinh ra đã bị mù, anh ta hay cha mẹ anh ta?” Đức Giê-su trả lời: “Không phải anh ta, cũng chẳng phải cha mẹ anh ta đã phạm tội. Nhưng sở dĩ như thế là để thiên hạ nhìn thấy công trình của Thiên Chúa được tỏ hiện nơi anh””(Ga 9, 2-3). Vấn đề nguyên nhân sự dữ cần được nhận thức, nhưng quan trọng không kém là phải hành động chống lại sự dữ. Bằng chính cuộc đời của mình, đức Ki-tô đã chỉ ra con đường phải liên lỉ đối mặt, chiến đấu với sự dữ, với những cám dỗ làm điều xấu, để cái thiện được tỏ hiện. Đó cũng chính là con đường trở nên công chính của mỗi cá nhân, hầu từng bước loại bỏ cái xấu ác ra khỏi đời sống xã hội.

ThS. Vũ Văn Hiếu


[1] Viện Hồ Chí Minh (1993), Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh, tập 2, Hà Nội, Tr. 134.

[2] Trong tiếng Hi Lạp, có nhiều từ diễn tả về “tình yêu”: storghê chỉ về những tình cảm thân mật, tình yêu vợ chồng, tình bạn bè hay đồng bào; eros ám chỉ tình ái say đắm cuồng nhiệt, theo nghĩa tình dục, đôi khi là đam mê nghệ thuật; philia chỉ về tình cảm nồng nhiệt của thần linh dành cho con người, hoặc tình bằng hữu, có phong thái thanh tao, vị tha; agape hàm nghĩa tình yêu cao thượng, ý chí dẫn đến hành động. Agape được sử dụng nhiều trong Kinh thánh Tân ước.

[3] Các trích đoạn Kinh thánh lấy từ Kinh thánh, ấn bản 2011, Nxb. Tôn giáo, Hà Nội.

[4] Mặc khải: mặc chỉ về những sự huyền nhiệm, vượt quá trí hiểu con người; khải là sự mở ra, sự tỏ bày. Mặc khải là việc Thiên Chúa tỏ bày cho con người biết về điều bí nhiệm vượt quá trí hiểu của con người.

[5] Mầu nhiệm được hiểu là điều sâu xa, vượt quá trí hiểu của con người, cần đến sự mặc khải của Thiên Chúa. Ba mầu nhiệm chính của Ki-tô giáo: Mầu nhiệm Một Chúa Ba Ngôi, Mầu nhiệm Ngôi Hai xuống thế làm người, Mầu nhiệm Ngôi Hai cứu chuộc.

[6] Dẫn theo Phan Tấn Thành (2015), Các nhân đức Kitô giáo, Nxb. Tôn giáo, Hà Nội, tr. 326.

[7] Francois Varone (2016), Vĩnh An dịch, Vấn đề từ Thiên Chúa vắng mặt – Tôn giáo, thuyết vô thần và đức tin: ba cái nhìn về mầu nhiệm, Nxb. Tôn giáo, Tr. 9.

[8] Xem: Daniel Foucher (2005), Gióp và huyền nhiệm sự dữ, Nxb. Tôn giáo, Hà Nội.

Đôi nét quan niệm về tình yêu trong kinh thánh Công giáoChủ tịch Hồ Chí Minh khi nhận định về học thuyết của các tôn giáo lớn, đã nói: “Tôn giáo Giê-su có ưu điểm của nó là lòng nhân ái cao cả” [1] . Nhận thức các phương diện quan niệm về tình yêu trong Kinh thánh có ý nghĩa quan trọng trong việc tiếp cận học thuyết
Share on Facebook   Share on Twitter Share on Google Share on Buzz        Quay lại   Gửi đi   In trang này   Về đầu trang
Mọi “kịch bản” biểu tình phi pháp đều thất bại trước khối đại đoàn kết của dân tộc Việt Nam
Niềm tin tôn giáo của cha mẹ có tác động làm giảm xu hướng tự sát ở giới trẻ
Tại sao đạo Tin Lành phát triển mạnh ở các nước đang phát triển?
Không gian văn hóa Phật giáo trong văn hóa truyền thống của người Việt
Quản lý lễ hội dân gian: Gian nan tìm quy chế chuẩn
Vận dụng ba luận điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về vấn đề tôn giáo trong giai đoạn hiện nay
“Báo cáo nhân quyền” và “Báo cáo tự do tôn giáo” của Bộ Ngoại giao Mỹ là một trò hề lạc lõng
Về thực trạng nhà thờ Kitô giáo ở một số nước châu Âu
Công tác tôn giáo cần thực hiện tốt từ cơ sở
Trải nghiệm tương đồng trong lễ hội Việt - Nhật
Video
Phát huy vai trò của các tôn giáo trong việc bảo vệ môi trường ở Việt Nam
Toàn văn bài phát biểu của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại cuộc gặp mặt của Thủ tướng Chính phủ với chức sắc, chức việc tôn giáo có đóng góp tiêu biểu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Hình ảnh
Chùa Một Cột hơn trăm tuổi ở Biên Hòa, Đồng Nai
Ngôi chùa giữ kỷ lục về tượng đất ở Hưng Yên
Bên trong Học viện có nội quy tu học nghiêm khắc nhất Việt Nam
Audio
Ông Bùi Thanh Hà, Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ trao đổi về vấn đề dâng sao giải hạn đang diễn ra tại một số chùa
Phỏng vấn Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Cần Thơ về công tác tuyên truyền, phổ biến Luật tín ngưỡng, tôn giáo và Nghị định 162/2017/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật tín ngưỡng, tôn giáo tại địa phương


BAN TÔN GIÁO CHÍNH PHỦ

Đường Dương Đình Nghệ, P. Yên Hòa,Q. Cầu Giấy - Hà Nội
Điện thoại: 0243 8 248 673 . Fax: 08041313
Email: bantongiaocp@chinhphu.vn



Người chịu trách nhiệm chính: TS.Bùi Thanh Hà 
Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ

Đơn vị quản lý: Trung tâm Thông tin,
Ban Tôn giáo Chính phủ

Email:ttttbantongiao@chinhphu.vn