Tìm kiếm  Tìm kiếm nâng cao
Ngày 15/12/2019 09:52 AM
Ấn phẩm sách
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 11/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 10/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 9/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 8/2019
Thăm dò ý kiến
Bạn theo đạo nào ?















Chọn    Xem KQ
Bia đá chùa Hồ Thiên: Một di sản văn hoá quý giá của Quảng Ninh

Chùa Hồ Thiên nằm ở sườn núi Phật Sơn, trên độ cao khoảng 1.000m thuộc dãy núi Yên Tử, xã Bình Khê (Đông Triều). Chùa đã được Bộ Văn hoá - Thông tin công nhận là Di tích lịch sử văn hoá cấp quốc gia ngày 29-5-2006.

Theo các thư tịch cổ và dấu tích còn lại ở chùa thì chùa Hồ Thiên được xây dựng từ thời Trần và có mối quan hệ mật thiết với hệ thống các chùa Yên Tử và chùa Quỳnh Lâm - cũng như sự ra đời, phát triển của phái thiền Trúc Lâm. Chùa Hồ Thiên từng có quy mô rất lớn, nhưng sau đó đã tàn lụi mà nguyên nhân rất có thể là bị hoả hoạn vào khoảng cuối thế kỷ XIX, để lại dấu vết nứt vỡ do bị lửa nung trên những tảng đá kê chân cột còn đến ngày nay.

Hoả hoạn và sự lãng quên của con người nhiều năm do chiến tranh, loạn lạc đã khiến ngôi chùa hoang phế nhưng may mắn vẫn còn lại một số di vật bằng đá như tượng Phật, tảng chân kê cột, bậc cửa, máng nước, thống, tháp, bia đá…

Trong số này, có một di vật rất quý đó là tấm bia đá soạn vào năm Vĩnh Hựu thứ hai (1736), đời vua Lê Ý Tông có tựa đề Trùng tu Trù Phong tự bi ký (bài ký về việc trùng tu chùa Trù Phong - tức chùa Hồ Thiên - TG).



 
Bia đá chùa Hồ Thiên - một tư liệu quý cho các nhà nghiên cứu lịch sử, văn học, mỹ thuật...
Khác với tất cả các bia đá được biết đến ở các di tích trên địa bàn tỉnh, bia Trùng tu Trù Phong tự bi ký (bia chùa Hồ Thiên - TG) được dựng trang trọng trong một nhà bia bằng đá xanh. Nhà bia này có chiều dài 3,2m, rộng 2,9m, cao 3,5m, cả tường và mái đều bằng đá. Các bức tường đá này, mỗi bức dày 30cm được ghép với nhau bằng những mộng đá rất vững chắc.

 Bia đá được đặt ở chính giữa nhà bia, có chiều cao 2,36m, rộng 1,2m, dày 0,33m - tức chỉ kém tấm bia đá to nhất ở
Quảng Ninh là bia chùa Quỳnh Lâm mỗi chiều dài, rộng khoảng 20cm. Hai mặt cạnh của bia có đôi câu đối khắc nổi. Đế bia cao 0,4m, rộng 1,35m, chạm khắc tinh xảo các hình rồng, phượng, mây, hoa lá...

Có thể nói, toàn bộ tấm bia là một công trình, một tác phẩm nghệ thuật bằng đá tuyệt mỹ. Sau gần 300 năm tồn tại, đến nay những nét chữ, chạm khắc trên bia vẫn rất rõ nét. Có ý kiến cho rằng đây là tấm bia đá đẹp nhất hiện nay trong các di tích ở
Quảng Ninh.
Bên cạnh những giá trị về nghệ thuật, tấm bia đá chùa Hồ Thiên còn ẩn chứa giá trị về mặt lịch sử, văn học, đó là bài văn khắc trên bia ca ngợi cảnh đẹp Hồ Thiên và ca ngợi công đức của chúa Trịnh. Bia dựng ngày tốt tháng 3 niên hiệu Vĩnh Hựu thứ 2 (1736).

Phần mở đầu, bài văn bia viết (GS Phan Văn Các, Viện nghiên cứu Hán Nôm dịch): Ngọn núi đôi nổi tiếng miền Đông là thắng cảnh bậc nhất trong thiên hạ. Am mây, hang rồng sừng sững xanh, mây dồn, gấm tụ, đá núi liền tận Quỳnh Lâm bảo đài… Mà động Trù Phong sừng sững nhấp nhô góc dồn xe biếc, đỉnh núi bao quanh, suối khe uốn lượn…

Chỉ có nhà Trần xưa vốn tôn sùng đạo Phật, mở núi, san nền nơi đây, xây tam cấp, dựng bảo tháp 5 tầng. Trải bao sương gió, nền móng vững bền mà biếc vàng lộng lẫy… Tiếp đó, bài văn ca ngợi công ơn to lớn của chúa Trịnh: Phúc làng khắp chốn, đức sáng bao đời, khác nào Phật tổ, và chỉ rõ việc tôn tạo chùa là tạo phúc cho dân, cho chúng sinh cùng được ân quang.

Cuối bài văn bia còn khắc bài thơ của chúa Trịnh Cương có tựa đề Ngự chế Hồ Thiên tự thi (bài thơ về chùa Hồ Thiên) ca ngợi cảnh đẹp Hồ Thiên: Miền đông đều xinh đẹp/ Riêng một cảnh Hồ Thiên/ La liệt ngàn núi thẳm/ Vời vợi muôn vẻ huyền...
Đối chiếu với lịch sử, vào thời điểm dựng bia thì chúa Trịnh Cương (1709-1729) đã tạ thế được 7 năm, nên rất có thể bài thơ về chùa Hồ Thiên của chúa Trịnh Cương đã được làm vào khi chúa còn sống, có dịp tới đây. Khi trùng tu bia, Chúa Trịnh Giang đã chỉ đạo các bề tôi khắc lại bài thơ trên của cha mình.
Đáng chú ý, nội dung văn bia chùa Hồ Thiên đã được soạn bởi những vị quan đại thần là những tiến sĩ lừng danh trong triều lúc bấy giờ. Đó là Tham tụng Thượng thư bộ Hộ kiêm Thượng thư bộ Binh (tương đương với hàm tể tướng, bộ trưởng bây giờ - TG), Thiếu phó Quận công Nguyễn Huy Nhuận; Tham tụng Thượng thư bộ Lễ kiêm Đông Các học sĩ tri hàn lâm viện sự Bảo thuật Quận công Phạm Khiêm ích; Thượng thư bộ Công, Lâm quận công Cao Huy Trác; Đề hình giám sát ngự sử trị Thị nội Thư tả binh phiên Nguyễn Vi… Chỉ nội chi tiết này đã làm tăng giá trị lịch sử, văn hoá của tấm bia lên rất nhiều.
Theo Đại Việt sử ký tục biên thì năm Vĩnh Hựu thứ 2 (1736), chúa Trịnh Giang đã cho trùng tu, tôn tạo ba chùa Quỳnh Lâm, Hồ Thiên và Hương Hải. Việc trùng tu này quy mô rất lớn, đến mức triều đình phải  lấy dân các huyện Hiệp Sơn, Thuỷ Đường, Kim Thành, Đông Triều, Thanh Hà phục dịch. Đối chiếu, tấm bia trên ở chùa Hồ Thiên chính là được dựng trong cuộc đại trùng tu này.
Mặc dù là phế tích nhưng kể từ sau khi được công nhận di tích cấp quốc gia đến nay, được nhà sư trụ trì trông coi, quét dọn, chùa Hồ Thiên đã và đang ngày càng có nhiều Phật tử, du khách gần xa tới lễ Phật, vãng cảnh. Những di vật bằng đá và đặc biệt là bia đá kể trên đã được nhà chùa bảo vệ, gìn giữ cẩn thận. Đây là những di sản quý, là cơ sở để ngành văn hoá và huyện Đông Triều xây dựng quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị của chùa Hồ Thiên trong tương lai.

Theo Trần Minh, Báo Quảng Ninh

Bia đá chùa Hồ Thiên: Một di sản văn hoá quý giá của Quảng NinhTheo các thư tịch cổ và dấu tích còn lại ở chùa thì chùa Hồ Thiên được xây dựng từ thời Trần và có mối quan hệ mật thiết với hệ thống các chùa Yên Tử và chùa Quỳnh Lâm - cũng như sự ra đời, phát triển của phái thiền Trúc Lâm. Chùa Hồ Thiên từng có quy mô rất
Share on Facebook   Share on Twitter Share on Google Share on Buzz        Quay lại   Gửi đi   In trang này   Về đầu trang
Nhà sư giáo dục
Người “nhóm lửa” học tập cho phum sóc
Chùa Tôn Thạnh với nhà thơ yêu nước Nguyễn Đình Chiểu
Hải Phòng: Hiệu quả tích cực từ thực hiện 7 tốt đời, 3 đẹp đạo.
Ngôi chùa Khmer độc đáo với những mảnh ghép sành sứ
Những đứa trẻ ở cô nhi viện xứ đạo
“Chuyển nghiệp” cho trẻ bất hạnh
Thánh đường xanh, công trình tiêu biểu của kiến trúc Byzantine
Thánh đường xứ sở Hồi giáo - Brunei
Chùa Đình Quán gieo yêu thương đi xa
Video
Phát huy vai trò của các tôn giáo trong việc bảo vệ môi trường ở Việt Nam
Toàn văn bài phát biểu của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại cuộc gặp mặt của Thủ tướng Chính phủ với chức sắc, chức việc tôn giáo có đóng góp tiêu biểu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Hình ảnh
Hình ảnh khai mạc Đại hội Giới trẻ Giáo tỉnh Hà Nội lần thứ XVII
Hàng chục ngàn người tham dự Lễ hội dừa Bến Tre 2019
Tái hiện Nghi lễ “Lẩu Then” của đồng bào dân tộc Tày
Audio
Ông Bùi Thanh Hà, Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ trao đổi về vấn đề dâng sao giải hạn đang diễn ra tại một số chùa
Phỏng vấn Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Cần Thơ về công tác tuyên truyền, phổ biến Luật tín ngưỡng, tôn giáo và Nghị định 162/2017/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật tín ngưỡng, tôn giáo tại địa phương


BAN TÔN GIÁO CHÍNH PHỦ

Đường Dương Đình Nghệ, P. Yên Hòa,Q. Cầu Giấy - Hà Nội
Điện thoại: 0243 8 248 673 . Fax: 08041313
Email: bantongiaocp@chinhphu.vn

Đơn vị quản lý: Trung tâm Thông tin,
Ban Tôn giáo Chính phủ

Email:ttttbantongiao@chinhphu.vn