Cuốn sách Lý giải tôn giáo của GS.TS Trác Tấn Bình, Viện trưởng Viện nghiên cứu Tôn giáo Thế giới thuộc Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc là cuốn sách tham khảo bắt buộc phải đọc trong danh mục những sách phải học của nghiên cứu sinh khoa Tôn giáo, Viện Nghiên cứu sinh thuộc Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc.

Tôn giáo là hình thái ý thức xã hội, ra đời và phát triển hàng ngàn năm nay. Trong quá trình tồn tại và phát triển, dù chủ ý hay tự nhiên, tôn giáo đã tác động khá sâu sắc và toàn diện đến đời sống xã hội, từ thiết chế chính trị đến pháp luật; từ văn hóa, xã hội đến tâm lý, đạo đức, lối sống; từ các quan điểm triết học nhận định thế giới đến những ứng xử xã hội; từ các dạng thức nghệ thuật đến phong tục, tập quán… của nhiều quốc gia, dân tộc. Ở nước ta, tôn giáo là vấn đề lớn liên quan đến chính sách luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm, tạo điều kiện.

Tôn giáo là một hiện tượng cổ xưa nhất trong lịch sử nhân loại và luôn đóng vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của xã hội. Trong đời sống chính trị - xã hội của thế giới ngày nay, bên cạnh những yếu tố tích cực của văn hóa và đạo đức tôn giáo, cũng có nhiều vấn đề phức tạp mới nảy sinh liên quan đến tôn giáo như chủ nghĩa cực đoan, chủ nghĩa khủng bố, xung đột tôn giáo - sắc tộc, v.v…, ảnh hưởng tiêu cực tới đời sống xã hội hiện đại.

Trong Kinh điển, Đức Phật có dạy “Duy tuệ thị nghiệp”, chỉ có trí tuệ là sự nghiệp. Người học Phật, tu Phật, lấy việc vun bồi trí tuệ làm sự nghiệp của mình. Vì thế Phật học chính là tuệ học. Đạo Phật là đạo giác ngộ, giải thoát. Muốn giác ngộ giải thoát thì phải có tri kiến Phật, tức là trí tuệ siêu việt, minh triết. Vì lẽ đó, từ khi Đức Phật thành đạo và chuyển pháp luân lần đầu tiên, Ngài đã luôn chỉ bày cho chúng tăng con đường tu học, làm cho phúc tuệ viên minh. Phát huy tinh thần đó, Phật giáo Việt Nam luôn xác định lấy đào tạo tăng tài làm cơ sở cho việc giữ gìn mạng mạch của Phật pháp nước nhà.

Tôn giáo, tín ngưỡng là một bộ phận của văn hóa nhân loại, là nhu cầu của một bộ phận đông đảo nhân dân; văn hóa tôn giáo luôn hiện hữu trong đời sống con người, những giá trị văn hóa ấy ở Việt Nam hiện nay đang có xu hướng bị mai một, bị xô lệch, do vậy việc bảo tồn di sản văn hóa tôn giáo đang là vấn đề cấp thiết

Công giáo ở Việt Nam có độ dầy lịch sử trên dưới 400 năm, nhưng vẫn còn thiếu cho mình một cuốn lịch sử, đầy đủ và cập nhật

( Đọc cuốn “ Ảnh hưởng qua lại giữa đạo Công giáo và văn hóa Việt Nam” của TS. Phạm Huy Thông)

Phật giáo phát tích tại Ấn Độ từ hơn 2.500 năm trước, nhưng thành tựu phát triển rực rỡ của Phật giáo lại nằm ngoài lãnh thổ Ấn Độ. Theo tiến trình lịch sử và sự giao thoa văn hóa tất yếu của các quốc gia, các cộng đồng xã hội làm Phật giáo du nhập và phát triển ở nhiều nước trên thế giới. Tuy vậy, với sự ngẫu nhiên đầy thú vị, Phật giáo Đại thừa (hay còn gọi là Phật giáo Phát triển) từ mảnh đất Ấn Độ cổ đại lại tự vẽ bản đồ thiên di của mình lên các nước phía Bắc.

Từ lâu, các nhà nghiên cứu tôn giáo ở Việt Nam rất quan tâm đến yếu tố Nữ trong tâm thức tôn giáo của các dân tộc và xem đó như một đặc trưng của đời sống tôn giáo tín ngưỡng của nhân dân ta, xưa cũng như nay

Theo quan điểm Phật giáo, “cõi ta bà” chẳng khác gì quán trọ, nhân loại sống trong cõi này đều giả tạm, vô thường, không thật. Suốt cả cuộc đời chúng ta xoay vòng với sinh, lão, bệnh, tử, bị tiền tài, danh vọng chi phối, bức bách thật khổ não.