Tìm kiếm  Tìm kiếm nâng cao
Ngày 19/09/2019 03:08 AM
Ấn phẩm sách
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 8/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 7/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 6/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 5/2019
Thăm dò ý kiến
Bạn theo đạo nào ?















Chọn    Xem KQ
Vai trò của Hồi giáo, sự can thiệp từ bên ngoài và vấn đề tháo ngòi nổ ở Trung Đông

Hồi giáo là một tôn giáo lớn, sản phẩm của thời kì quá độ từ xã hội thị tộc sang xã hội giai cấp ở khu vực Trung Đông khắc nghiệt, chia rẽ và đã phải trải qua nhiều năm đấu tranh, chinh chiến gian nan để tạo ra ngọn cờ tôn giáo mới và sau đó mất nhiều thế kỉ chinh phục đổ máu mới mở rộng sang Bắc phi, Trung Á, Nam Á,… Hồi giáo đã trở thành nền tảng tinh thần, văn hóa của nhiều quốc gia trong thế giới Hồi giáo và thế giới Ả-rập; trong đó có sự đan xen giữa những yếu tố tích cực và mâu thuẫn trầm trọng từ lâu đời.

Trong những thập kỷ qua, Hồi giáo đã từng góp phần không nhỏ trong việc đánh đổ nhiều triều đại phong kiến và trong đấu tranh giành độc lập dân tộc. Vua Faruq ở Ai Cập phải thoái vị năm 1952, Sahir Shah bị lật đổ ở Afghanistan năm 1973, triều đại Pahlavi kết thúc ở Iran năm 1979. Sau Chiến tranh thế giới lần thứ I, đế quốc Ottoman tan vỡ, Iraq, Thổ Nhĩ Kì, Ả-rập Xê-út, Ai Cập đã giành hoặc củng cố được nền độc lập của mình. Sau Chiến tranh thế giới lần thứ II, các nước Syria, Lebanon, Lybia, các quốc gia vùng Vịnh, Tunisia, Morocco, An-giê-ri, Pakistan, Băng-la-đét, Indonesia, Malaysia, Brunei; rồi các nước có đông người theo đạo Hồi ở châu Phi như: Nigeria, Xenegan, Tandania,... cũng giành được độc lập vào những năm 50 và 60  của thế kỷ XX với vai trò quan trọng của Hồi giáo.

        Vấn đề đáng quan tâm là tư tưởng và lực lượng Hồi giáo chưa bao giờ có sự thống nhất. Lịch sử Hồi giáo luôn có sự chia rẽ, xung đột, nhất là hai dòng Shiite và Sunni (một trong những nguyên nhân của cuộc chiến tranh 8 năm giữa I-ran và I-rắc hay một số cuộc xung đột khác), mà còn phân chia thành các xu thế phát triển khác nhau trong thế giới hiện đại. Đa số các nước có đông tín đồ Hồi giáo đã lựa chọn thái độ chính trị ôn hòa, chung sống và hợp tác với các nước, trong đó có nhiều nước phương Tây. Nhưng cũng có một số không ít tổ chức Hồi giáo cực đoan, chống lại mọi giá trị của phương Tây bằng các phương tiện và vũ khí có thể, kể cả việc tiến hành khủng bố, mặc dù chủ nghĩa khủng bố bị gần như toàn thế giới, trong đó có cả tín đồ Hồi giáo, lên án vì giết hại nhiều dân thường.

Trong thời gian gần đây, tình hình ở một số quốc gia trong khu vực Trung Đông đã có những chuyển biến theo hướng hoà hợp, thay cho những mâu thuẫn, đe doạ chiến tranh giữa các bên để cùng nhau hợp tác tìm cách giải quyết xung đột bằng phương pháp hoà bình; trong đó có vai trò của các nước lớn, nhất là Nga và Mỹ. Tuy nhiên, việc giải quyết các cuộc xung đột không thể trong ngày một, ngày hai vì những mâu thuẫn đã ăn sâu, gay gắt kéo dài qua nhiều thập kỷ từ những nguyên nhân sâu xa về lịch sử, giữa các sắc tộc và các dòng Hồi giáo,... Nhiều cuộc đàm phán tưởng như đã ra khỏi bế tắc nhưng đã chững lại, thậm chí thụt lùi vì chưa tạo ra được niềm tin bền vững giữa các bên. Tình hình khu vực thực sự không dễ tìm được giải pháp để mang lại hòa bình vì nhiều nguyên nhân, trong đó có sự can thiệp từ bên ngoài.

Sau thắng lợi trong cuộc Tổng tuyển cử, Tổng thống Iran Hassan Rohani lên nắm quyền vào tháng 8/2013, đã có những bước đi đầu tiên nhằm cải thiện quan hệ với Mỹ và phương Tây. Trong cuộc điện thoại đầu tiên với Tổng thống Barack Obama vào ngày 27/9/2013 sau 34 năm kể từ cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, Tổng thống Hassan Rohani đã đưa ra những đề nghị mới nhằm tháo gỡ bế tắc cho vấn đề hạt nhân Iran. Ngày 15/10/2013 tại Geneva, Iran, LHQ và Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế IAEA đã nối lại các cuộc thương lượng về chương trình hạt nhân của Iran. Đây là cuộc đàm phán đầu tiên giữa Chính phủ mới của Iran với Nhóm 5+1 gồm 5 nước Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an LHQ và Đức. Các cuộc thương lượng được coi là đã đi vào nội dung thực chất hơn và bước đầu tạo được lòng tin giữa các bên. Ngoại trưởng Iran Mohammed Javad Zarif đã trình bày một đề nghị có tính đột phá mang tên "Khép lại cuộc khủng hoảng không cần thiết để mở ra những chân trời mới”. Theo đó, Iran khẳng định sẽ thi hành một chính sách hạt nhân mới nhằm phục vụ mục đích hoà bình, hợp tác chặt chẽ với IAEA, cho phép quốc tế thanh sát các cơ sở hạt nhân, hạn chế dần các hoạt động hạt nhân nhạy cảm.... Tất cả các bên tham gia đàm phán đều cho rằng các cuộc đàm phán hết sức bổ ích, mang tính chất xây dựng nhất từ trước tới nay, đánh giá cao đề nghị mang tính đột phá của Iran. Thậm chí, người đứng đầu phái đoàn Mỹ Wendy Sherman còn kêu gọi Quốc hội Mỹ tạm ngừng và giảm nhẹ các biện pháp cấm vận đối với Iran.

Về vấn đề Syria, Mỹ và các nước phương Tây đồng ý với sáng kiến của Nga về việc yêu cầu Syria tiêu huỷ tất cả các kho vũ khí hoá học của mình đồng thời Mỹ huỷ bỏ kế hoạch sử dụng giải pháp quân sự chống Syria. Sáng kiến của Nga đã giúp “tháo ngòi nổ” của một cuộc chiến tranh cận kề, ngăn chặn được một thảm hoạ không chỉ đối với khu vực Trung Đông mà còn đối với thế giới. Sau ba ngày đàm phán tại Geneva, Nga, Mỹ và LHQ đã đạt được những bước tiến quan trọng trong việc giải quyết cuộc nội chiến kéo dài tại Syria thông qua việc triệu tập Hội nghị quốc tế về hoà bình Syria hay còn được gọi là Hội nghị Geneva II vào tháng 11/2013 đề tìm ra giải pháp chính trị cho cuộc xung đột. Chính phủ Syria tuyên bố sẵn sàng hợp tác với Đặc phái viên LHQ sẽ tham dự Hội nghị Geneva II mà không đưa ra bất kỳ điều kiện tiên quyết nào. Năm 2013, sau khi trở thành thành viên chính thức của Tổ chức cấm vũ khí hoá học (OPCW), Syria đã đệ trình lên tổ chức OPCW bản kê khai chương trình vũ khí hoá học của mình và kế hoạch tổng thể cho tiến trình triệt tiêu loại vũ khí này, đồng thời cho phép các thanh sát viên của LHQ thanh sát tất cả 11 địa điểm lưu giữ khoảng 1.300 tấn vũ khí hoá học của Syria, được OPCW và LHQ đánh giá cao, đồng thời khẳng định Syria đã “hợp tác đầy đủ” trong việc tiêu hủy kho hóa học và đến nay việc tiêu hủy vũ khí hóa học cơ bản đã hoàn thành. Tuy nhiên, đi ngược lại những cố gắng của Chính phủ Syria và cộng đồng quốc tế, tất cả các tổ chức trong phe đối lập, đặc biệt là Hội đồng Dân tộc Syria, tổ chức đối lập lớn nhất của Syria ở nước ngoài được phần lớn các nước Ả-rập và phương Tây công nhận đã tìm cách gây cản trở cho việc triệu tập Hội nghị hoà bình Geneva II và chống lại Chính quyền của Tổng thống Bashar al-Assad quyết liệt.

Sau ba năm bế tắc, cuối tháng 7/2013, Tổng thống Nhà nước Palestine Mahmoud Abbass và Thủ tướng Israel Benyamin Netanyahu đã có cuộc gặp tại thủ đô Washington của Mỹ nhằm tìm kiếm một nền hòa bình giữa Israel và Palestine. Bên cạnh đó, lần đầu tiên trong vòng sáu năm Israel đã nới lỏng các biện pháp phong toả dải Gaza, cho phép vận chuyển các nguyên vật liệu xây dựng vào dải Gaza. Israel cũng xây dựng đường ống dẫn nước nhằm tăng gấp đôi lượng nước cung cấp cho dải đất này từ 5 triệu m3 lên 10 triệu m3 một năm. Đây là dấu hiệu tích cực mở ra những tia hy vọng mới cho cuộc đàm phán hòa bình Israel - Palestine. Tổng thống Mỹ B. Obama đã hoan nghênh quyết định quay trở lại bàn đàm phán và cam kết sẽ nỗ lực hết sức trong việc giúp các bên đạt được một thỏa thuận hòa bình. Sự việc tưởng như có những bước đi tích cực, sáng sủa nhưng đã vấp phải không ít vấn đề phát sinh.

        Một trong những trở ngại lớn của tiến trình hòa bình là tình trạng mất đoàn kết trong nội bộ Palestine giữa phong trào Hamas kiểm soát Dải Gaza và Fatah kiểm soát khu Bờ Tây. Sự chia rẽ này càng trở nên trầm trọng do thái độ của Mỹ và Israel đối với Hamas khi không công nhận Hamas là đại diện hợp pháp cho chính quyền Palestine. Nhưng nguyên nhân quan trọng nhất làm cho tiến trình đàm phán giữa Israel - Palestine sụp đổ là do Israel chưa bao giờ có ý định từ bỏ chính sách thực dân hóa đất đai” của người Palestine. Phe bảo thủ Israel luôn không chấp nhận quyền hồi hương của người tị nạn Palestine hay các vấn đề về lãnh thổ, trong đó có việc đòi hỏi phần Đông Jerusalem sẽ là thủ đô của Nhà nước Palestine trong tương lai mà phía Israel đã thẳng thừng tuyên bố vào tháng 7/2013: “Ý tưởng về một Nhà nước Palestine được thành lập trên đất Israel là không thể chấp nhận được” và rằng điều quan trọng nhất đối với Israel bây giờ là xây dựng và tiếp tục xây dựng những khu định cư của người Do Thái!

Ngày 24/8/2014, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố sẽ kéo dài chiến dịch quân sự tại Dải Gaza cho đến khi Tel Aviv đạt được các mục tiêu quân sự của mình và cho rằng bất cứ địa điểm nào mà Hamas bắn tên lửa cũng sẽ là mục tiêu tấn công của Israel. Thủ tướng Israel nói: “Hamas sẽ phải trả giá cho tội ác của mình. Israel sẽ không khoan nhượng cho bất cứ ai tấn công vào các công dân của mình". Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh cộng đồng quốc tế đang nỗ lực thúc đẩy một giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột quân sự hiện nay tại khu vực này thì cuộc xung đột tại dải Gaza trong hơn 50 ngày qua đã làm cho tình hình trở lên trầm trọng, cướp đi sinh mạng của hơn 2.000 người Palestine, làm 10.500 người bị thương, trong khi Israel cũng chịu tổn thất 64 binh sĩ và 5 dân thường.

Những chuyển biến tích cực tại khu vực Trung Đông đang mở ra một tia hy vọng cho tất cả những ai mong muốn hoà bình, ổn định cho khu vực này và góp phần xây dựng nền hòa bình thế giới. Tuy nhiên, hy vọng này còn hết sức mong manh, thậm chí lóe lên rồi bị tắt bởi hệ quả phức tạp của mâu thuẫn phức tạp kéo dài, của Mùa Xuân Ả-rập, sự dính líu của bên ngoài, đặc biệt là các nước lớn vào các cuộc tranh chấp ở khu vực... đã làm cho tình hình trở nên hết sức phức tạp và tương lai khu vực Trung Đông vẫn còn chờ đợi nhiều nỗ lực hơn nữa của nhiều bên để có hòa bình. Trong đó, cần lưu ý rằng, một số nước bên ngoài vì lợi ích riêng nên khi thì ủng hộ, công nhận chính quyền không hợp pháp, thậm chí cung cấp tài chính, vũ khí cho lực lượng đối lập chống chính phủ hợp hiến... Trong những thập kỷ qua, một số tổ chức Hồi giáo cực đoan được bên ngoài ủng hộ, cung cấp vũ khí đã dùng chính vũ khí đó chống lại những nước liên quan. Hiện nay, thế giới đang rất lo ngại trước diễn biến phức tạp do Nhà nước Hồi giáo tự xung gây ra ở nhiều nơi, các nước bên ngoài cần có thái độ đúng đắn để khai thác những yếu tố tích cực trong thế giới Hồi giáo và thế giới Ả-rập, hợp tác tìm giải pháp hòa bình; nếu lợi dụng xung đột để tìm miếng mồi béo bở thì dễ dẫn đến hậu quả “Gậy ông lại đập lưng ông” và làm cho tình hình thêm phức tạp./.

Đặng Tài Tính

Vai trò của Hồi giáo, sự can thiệp từ bên ngoài và vấn đề tháo ngòi nổ ở Trung ĐôngTrong những thập kỷ qua, Hồi giáo đã từng góp phần không nhỏ trong việc đánh đổ nhiều triều đại phong kiến và trong đấu tranh giành độc lập dân tộc. Vua Faruq ở Ai Cập phải thoái vị năm 1952, Sahir Shah bị lật đổ ở Afghanistan năm 1973, triều đại Pahlavi kết
Share on Facebook   Share on Twitter Share on Google Share on Buzz        Quay lại   Gửi đi   In trang này   Về đầu trang
Tìm hiểu về phép lạ trong Công giáo
Tư tưởng Phật giáo qua nghệ thuật gốm sứ
Những nhà khoa học nổi tiếng thế giới có niềm tin Cơ đốc
Lý do dân phương Tây gia nhập Nhà nước Hồi giáo
Kiến trúc tôn giáo trong tâm thức người Việt
Dấu ấn của Phật giáo Nam tông trong văn hóa tinh thần truyền thống của người Khmer đồng bằng sông Cửu Long
Nhà nước Hồi giáo trên đà diệt vong?
Phải chăng tự do tôn giáo là không có giới hạn?
Bản sắc Việt - Đức Thánh Trần huyền thoại hóa lịch sử
Xung quanh việc nuôi trẻ em, người già cơ nhỡ ở chùa Bồ Đề
Video
Toàn văn bài phát biểu của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại cuộc gặp mặt của Thủ tướng Chính phủ với chức sắc, chức việc tôn giáo có đóng góp tiêu biểu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Bài phát biểu của Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ Vũ Chiến Thắng tại cuộc gặp mặt của Thủ tướng Chính phủ với chức sắc, chức việc có đóng góp tiêu biểu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Hình ảnh
Một số hình ảnh của Đoàn Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước tại tỉnh Hà Nam, và tỉnh Quảng Ninh
Ngôi chùa hơn 150 tuổi mang nét kiến trúc Á - Âu ở Tiền Giang
Hình ảnh Cuộc gặp mặt của Thủ tướng Chính phủ với chức sắc, chức việc các tôn giáo có đóng góp tiêu biểu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Audio
Ông Bùi Thanh Hà, Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ trao đổi về vấn đề dâng sao giải hạn đang diễn ra tại một số chùa
Phỏng vấn Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Cần Thơ về công tác tuyên truyền, phổ biến Luật tín ngưỡng, tôn giáo và Nghị định 162/2017/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật tín ngưỡng, tôn giáo tại địa phương


BAN TÔN GIÁO CHÍNH PHỦ

Đường Dương Đình Nghệ, P. Yên Hòa,Q. Cầu Giấy - Hà Nội
Điện thoại: 0243 8 248 673 . Fax: 08041313
Email: bantongiaocp@chinhphu.vn



Người chịu trách nhiệm chính: TS.Bùi Thanh Hà 
Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ

Đơn vị quản lý: Trung tâm Thông tin,
Ban Tôn giáo Chính phủ

Email:ttttbantongiao@chinhphu.vn