Tìm kiếm  Tìm kiếm nâng cao
Ngày 23/09/2019 02:24 PM
Ấn phẩm sách
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 8/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 7/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 6/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 5/2019
Thăm dò ý kiến
Bạn theo đạo nào ?















Chọn    Xem KQ
Toàn cảnh cuộc chính biến hậu “Mùa Xuân Arập” ở Ai Cập (Phần I)
Tổng thống M. Morsi (phải) trong một cuộc gặp tướng lĩnhquân đội trước khi bị phế truất.Ảnh: AP

1. Vài lời mở đầu

Cuộc nổi dậy “Mùa xuân Arập” năm 2011 đã sản sinh ra các cuộc “cách mạng màu” ở các nước Trung Đông và Bắc Phi, trong đó có “Cách mạng ngày 25 tháng 1” ở Ai Cập.

 

Đây là tên gọi mà báo giới đặt cho cuộc tổng nổi dậy của người dân Ai Cập ngày 25 tháng 1 năm 2011 dẫn tới việc sụp đổ của Chính phủ Ai Cập dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Hosni Mubarak sau 30 năm tồn tại. Quyền điều hành đất nước với hơn 80 triệu dân này được trao lại cho Hội đồng Tối cao các lực lượng vũ trang Ai Cập (SCAF) bao gồm các tướng lĩnh nắm trong tay từ 25% đến 30% GDP của nước này([1]). Sau gần một năm rưỡi nắm quyền, tháng 7 năm 2012, SCAF đã “chuyển giao” quyền lực cho ông Mohamed Morsi, người thuộc Đảng Tự do và Công lý của Phong trào “Anh em Islam giáo” vừa thắng cử trong cuộc bầu cử tổng thống vòng hai trong các ngày 16-17 tháng 6 năm 2012.

Mục đích của “Cách mạng ngày 25 tháng 1” là đem lại cho mọi người dân Ai Cập một nền dân chủ thực sự, sau nhiều năm sống dưới chế độ mà người dân gọi là “độc tài”. Tuy nhiên, sau đúng một năm điều hành đất nước, Tổng thống Mohamed Morsi và Đảng Tự do và Công lý, mà nòng cốt là Phong trào “Anh em Islam giáo” đã không làm đúng những gì mà người dân Ai Cập mong đợi, ngược lại: về phương diện chính trị, họ ngày càng tìm mọi cách thu vén quyền lực về tay những người theo phái Islam giáo chính trị cấp tiến, từng bước biến Nhà nước Ai Cập thế tục thành Nhà nước Ai Cập Islam giáo dựa trên trên cơ sở của luật Sharia, mà đỉnh cao là việc ban hành Hiến pháp gây chia rẽ đất nước; về phương diện kinh tế, qua một năm cầm quyền của ông Mohamed Morsi, đời sống của các tầng lớp dân cư không những không được cải thiện mà còn tiếp tục tuột dốc, giá cả leo thang gấp hai lần so với thời điểm cuối năm 2012. Nhà phân tích chính trị Moustafa Reda nêu rõ: “Họ đã có rất nhiều lời hứa nhưng không thực hiện được. Ông Morsi từng tuyên bố kế hoạch cải cách kinh tế trị giá 2 tỷ USD nhưng tỷ lệ thất nghiệp vẫn tăng đến 25 %, tỷ lệ nghèo đói theo số liệu của Ngân hàng Thế giới đã tăng 15% … các nhà đầu tư ngoảnh mặt đi còn ngành du lịch vẫn chưa được phục hồi”([2]). Đây quả là những con số đáng lo ngại; về phương diện an ninh, đất nước ngày càng rơi vào tình trạng bất ổn. Tính từ tháng 7 năm 2012 đến tháng 6 năm 2013 đã xảy ra tổng cộng 9.427 cuộc biểu tình. Chỉ tính riêng từ đầu năm 2013 đến nay, trung bình mỗi tháng có tới 1.140 cuộc biểu tình([3]).

Theo các nhà phân tích, ẩn sau cuộc khủng hoảng lần này là cuộc đấu tranh giữa các lực lượng chính trị, giáo phái tôn giáo, bao gồm: lực lượng quân đội và thế tục; lực lượng theo chủ nghĩa tự do; lực lượng cánh tả; lực lượng Islam giáo (cấp tiến, bảo thủ và ôn hòa); lực lượng Kitô giáo ( Chính Thống giáo Coptic, Công giáo, Tin Lành giáo). Các lực lượng này được chia thành ba phe chính: phe Islam giáo, phe thế tục với sự hậu thuẫn của quân đội và phe tự do - cánh tả.

 

2. Một số diễn biến chính của cuộc chính biến năm 2013

 

 

Hàng triệu người dân Ai Cập xuống đường biểu tình đòi lật đổTổng thống M. Morsi. Ảnh: Reuters

Ngày 30 tháng 6 năm 2013, hàng triệu người dân Ai Cập đã xuống đường biểu tình đòi lật đổ Tổng thống Mohamed Morsi, người mà cách đây đúng một năm đã được bầu ra một cách dân chủ với 51,7% phiếu bầu. Trên khắp các đường phố và quảng trường ở thủ đô Cairo, đâu đâu người ta cũng nghe thấy tiếng hô: “Hãy từ chức!”. Phe Islam giáo mà nòng cốt là Phong trào “Anh em Islam giáo” cũng xuống đường biểu thị sự ủng hộ Tổng thống Mohamed Morsi. Xung đột giữa hai phe ủng hộ và phản đối ông Morsi đã xảy ra. Cả thủ đô Cairo và nhiều thành phố khác ở Ai Cập đã bùng lên như những chảo lửa. Máu đã đổ, ít nhất đã có 16 người thiệt mạng trong các cuộc biểu tình khởi đầu này. Người biểu tình đã đập phá các trụ sở của Phong trào “Anh em Islam giáo”, trong đó có trụ sở chính tại Cairo. Trước tình hình đó, Tổng thống Mohamed Morsi vẫn cho rằng, đối thoại là cách duy nhất để thoát khỏi khủng hoảng.

Ngày 1 tháng 7 năm 2013, trước tình hình các cuộc biểu tình ngày một gia tăng, quân đội Ai Cập đã ra tối hậu thư cho cả hai phe nhằm chấm dứt tình trạng tồi tệ đang làm tê liệt đất nước. Trong bài diễn văn đọc trên Đài Truyền hình Quốc gia,Tướng Abdel Fattah Al - Sisi, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng kiêm Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ai Cập tuyên bố: “Các phe phái chính trị Ai Cập có 48 giờ để trả lời đòi hỏi của người dân. Bằng không quân đội sẽ tự đề xuất lộ trình cho tương lai đất nước”. Vị tướng này khẳng định: “Quân đội sẽ đưa ra lộ trình riêng cho hòa bình nếu Tổng thống Morsi và các đối thủ không lắng nghe ý chí nhân dân”([4]).

Trước đó, Phong trào Tamarod, một phong trào đối lập phát động chiến dịch thu thập 15 triệu chữ ký phản đối Tổng thống Morsi, cũng ra tối hậu thư buộc ông này phải ra đi. Bản tuyên bố viết: “Chúng tôi cho ông Morsi thời hạn đến 15h00 GMT ngày 2 tháng 7 phải từ bỏ quyền lực để các cơ quan hiến pháp nhà nước chuẩn bị cho cuộc bầu cử tổng thống trước thời hạn”([5]).

Cho đến trưa ngày 3 tháng 7 năm 2013, trước khi tối hậu thư của quân đội hết thời hạn, cả hai bên quân đội Ai Cập và Tổng thống Morsi đều không bên nào chịu nhượng bộ bên nào. Ngày 2 tháng 7, phát biểu trên Đài Truyền hình Quốc gia, Tổng thống Mohamed Morsi tuyên bố sẵn sàng đánh đổi tính mạng để bảo vệ Hiến pháp và quyết không từ chức vì được bầu một cách hợp pháp. Ông Morsi nói: “Có thể có biểu tình và người dân biểu lộ chính kiến, nhưng quan trọng là phải áp dụng Hiến pháp”([6]).

Sau thời hạn chót mà quân đội Ai Cập đưa ra, tối ngày 3 tháng 7 năm 2013, Tướng Al - Sisi, người đứng đầu quân đội Ai Cập đã thông báo trên truyền hình rằng, quân đội nước này đã nắm quyền kiểm soát đất nước và chỉ định ông Adly Mahmud Mansour, Chánh án Tòa án Hiến pháp Tối cao thay ông Morsi “điều hành đất nước trong giai đoạn chuyển tiếp cho tới khi một tổng thống mới được bầu”. Về nguyên nhân của sự truất quyền này, Tướng Al - Sisi nói một cách ngắn gọn: Tổng thống Morsi “đã không đáp ứng các yêu cầu của người dân Ai Cập”([7]). Hiến pháp hiện thời của Ai Cập cũng bị SCAF tuyên bố đình chỉ.

Tổng thống Morsi và các cộng sự của ông lập tức bị bắt giam. Tiếp đó, các ông Saad Al- Katatni, người đứng đầu Đảng Tự do và Công lý và ông Rashad Bayoumi, người giữ vị trí thứ hai trong Phong trào “Anh em Islam giáo”, cũng đã bị cảnh sát bắt giữ. Các cơ quan truyền thông của Đảng Tự do và Công lý và Phong trào “Anh em Islam giáo” bị phong tỏa. Trong khi đó, hàng chục nghìn người biểu tình đòi lật đổ ông Morsi đã tổ chức ăn mừng ngay trong đêm ngày 3 tháng 7 với những màn pháo hoa rực rỡ trên bầu trời Cairo, còn những người ủng hộ ông Morsi lại tỏ ra vô cùng giận dữ và hô lớn: “Hãy nói không với sự kiểm soát của quân đội”.

Như vậy, các cuộc biểu tình kéo dài 4 ngày, từ 30 tháng 6 đến 4 tháng 7 năm 2013, của hàng triệu người dân Ai Cập trên khắp đất nước đã hậu thuẫn cho quân đội nước này lật đổ vị tổng thống dân bầu đầu tiên của “Mùa xuân Arập”. Fawaz Gerges, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Trung Đông tại trường Kinh tế London nhận xét: “Hàng triệu người đã cổ vũ cho ông Morsi khi ông đắc cử. Hàng triệu người đã đặt hết niềm hy vọng của họ lên ông Morsi. Và một năm sau, hàng triệu người từng cổ vũ cho ông Morsi lại xuống đường kêu gọi ông từ chức”([8]). Có người gọi đây là “cuộc cách mạng thứ hai” của Ai Cập.

Sáng ngày 4 tháng 7 năm 2013, ông Adly Mahmud Mansour đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống lâm thời Ai Cập. Ngoài ra, ông Mansour cũng làm lễ nhậm chức Chánh án Tòa án Hiến pháp Tối cao do chính ông Morsi bổ nhiệm trước đó và lẽ ra ông Mansour đã phải đảm nhiệm từ ngày 30 tháng 6, khi các cuộc biểu tình chống ông Morsi bùng nổ. Tiếp đó, Chính phủ lâm thời Ai Cập và Ủy ban Hòa giải dân tộc đã được thành lập, đứng đầu là Thủ tướng Hazem El - Beblawi. Ông Mohamed ElBaradei, cựu Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử thuộc Liên Hợp Quốc, một nhà lãnh đạo cấp tiến nổi tiếng, được bổ nhiệm giữ chức Phó tổng thống lâm thời Ai Cập. Thành phần Chính phủ lâm thời gồm phần lớn các nhà kỹ trị và các nhân vật cấp tiến.

 Phe Islam giáo ủng hộ ông Morsi, vị tổng thống đã bị phế truất,  kịch liệt phản đối việc thành lập Chính phủ lâm thời và các quyết định bổ nhiệm các thành viên của Chính phủ. Phe này đã phát động một làn sóng biểu tình rầm rộ trong phạm vi cả nước, đặc biệt là tại thủ đô Cairo và các thành phố lớn. Xung đột dữ dội đã xảy ra giữa những người ủng hộ ông Morsi với những người ủng hộ Chính phủ lâm thời và lực lượng an ninh. Tình hình Ai Cập diễn biến ngày càng phức tạp.

 

Những người ủng hộ ông Morsi đụng độ với lực lượng an ninh tại Cairo ngày 14/8/2013. Ảnh: AP

Trước tình hình đó, ngày14 tháng 8 năm 2013, Chính phủ lâm thời Ai Cập đã cho phép lực lượng quân đội và cảnh sát dùng vũ lực để giải tán cuộc bạo loạn của những người Islam giáo thuộc Phong trào “Anh em Islam giáo” đòi khôi phục chức vụ tổng thống Ai Cập cho ông Mohamed Morsi. Đây là sự kiện đẫm máu nhất tại nước này suốt nhiều năm qua. Theo thông báo của Bộ Y tế Ai Cập, riêng trong ngày này, ít nhất có 525 người bị thiệt mạng và khoảng 3.717 người bị thương. Con số mà Phong trào “Anh em Islam giáo” đưa ra còn cao hơn rất nhiều: ít nhất 2.000 người đã bị chết và hơn 10.000 người bị thương([9]), nhưng những con số này chưa được kiểm chứng.

(Còn nữa)

 

 

 TS. Nguyễn Văn Dũng



[1] Xem: Nguyễn Văn Dũng. Islam giáo trong tiến trình “Cách mạng  ngày 25 tháng 1” ở Ai Cập. Tạp chí Công tác tôn giáo, số 1+2-2013, tr.116-122

[2] Trích theo: vov.vn/the-gioi/tinh-hinh-Ai-Cap-dang-dien-bien-het-sưc-nguy-hiem/276362.vov

[3] www.nhandan.com.vn/thegioi/nhan-dinh-tu-lieu/item/20714502-điều-bí-ẩn-sau-chính-biến-ở-ai-cập.html

[4] Trích theo: dantri.com.vn/the-gioi/quan-doi-ra-toi-hau-thu-749463.htm

[5] Trích theo: dantri.com.vn/the-gioi/quan-doi-ra-toi-hau-thu-749463.htm

[6] Trích theo: dantri.com.vn/the-gioi/quan-doi-ra-toi-hau-thu-749463.htm

[7] Trích theo: dantri.com.vn/the-gioi/quan-doi-Ai-Cap-dao-chinh-lat-do-tong-thong-morsi-750273.htm

[8] Trích theo: dantri.com.vn/the-gioi/khung-hoang-Ai-Cap-5-cau-hoi-lon-750686.htm

[9] Xem: www.ng.ru/world/2013-08-16/1_egypt.html

 

Toàn cảnh cuộc chính biến hậu “Mùa Xuân Arập” ở Ai Cập (Phần I)Đây là tên gọi mà báo giới đặt cho cuộc tổng nổi dậy của người dân Ai Cập ngày 25 tháng 1 năm 2011 dẫn tới việc sụp đổ của Chính phủ Ai Cập dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Hosni Mubarak sau 30 năm tồn tại. Quyền điều hành đất nước với hơn 80 triệu dân này
Share on Facebook   Share on Twitter Share on Google Share on Buzz        Quay lại   Gửi đi   In trang này   Về đầu trang
Vài nét về việc bổ nhiệm tân Quốc vụ khanh Tòa Thánh Vatican
Vài nét về phong trào Phật giáo mang tên 969 và cuộc xung đột sắc tộc – tôn giáo ở Myanmar hiện nay
Dư luận xã hội Ai Cập phê phán thái độ của Mỹ và Phương Tây đối với việc trấn áp lực lượng Islam giáo đối lập
Từ cuộc nội chiến ở Syria xung đột giáo phái lan khắp Trung Đông
Người Phật tử trước một số vấn đề tâm linh hiện nay
Tìm hiểu nét đặc trưng của tôn giáo bản địa ở Việt Nam
Tín đồ Chính Thống giáo Nga qua các cuộc điều tra xã hội học
Vài suy nghĩ về ngày lễ Vu lan trong Phật giáo với xã hội Việt Nam hôm nay
Nhìn lại quá trình phát triển của Giáo hội Công giáo Việt Nam sau 8 năm thực hiện Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo
Bài học từ Ai Cập đối với nền chính trị Hồi giáo
Video
Toàn văn bài phát biểu của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại cuộc gặp mặt của Thủ tướng Chính phủ với chức sắc, chức việc tôn giáo có đóng góp tiêu biểu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Bài phát biểu của Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ Vũ Chiến Thắng tại cuộc gặp mặt của Thủ tướng Chính phủ với chức sắc, chức việc có đóng góp tiêu biểu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Hình ảnh
Một số hình ảnh của Đoàn Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước tại tỉnh Hà Nam, và tỉnh Quảng Ninh
Ngôi chùa hơn 150 tuổi mang nét kiến trúc Á - Âu ở Tiền Giang
Hình ảnh Cuộc gặp mặt của Thủ tướng Chính phủ với chức sắc, chức việc các tôn giáo có đóng góp tiêu biểu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Audio
Ông Bùi Thanh Hà, Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ trao đổi về vấn đề dâng sao giải hạn đang diễn ra tại một số chùa
Phỏng vấn Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Cần Thơ về công tác tuyên truyền, phổ biến Luật tín ngưỡng, tôn giáo và Nghị định 162/2017/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật tín ngưỡng, tôn giáo tại địa phương


BAN TÔN GIÁO CHÍNH PHỦ

Đường Dương Đình Nghệ, P. Yên Hòa,Q. Cầu Giấy - Hà Nội
Điện thoại: 0243 8 248 673 . Fax: 08041313
Email: bantongiaocp@chinhphu.vn



Người chịu trách nhiệm chính: TS.Bùi Thanh Hà 
Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ

Đơn vị quản lý: Trung tâm Thông tin,
Ban Tôn giáo Chính phủ

Email:ttttbantongiao@chinhphu.vn