Tìm kiếm  Tìm kiếm nâng cao
Ngày 17/09/2019 07:45 AM
Ấn phẩm sách
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 8/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 7/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 6/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 5/2019
Thăm dò ý kiến
Bạn theo đạo nào ?















Chọn    Xem KQ
Quá trình Islam giáo hóa đời sống chính trị Thổ Nhĩ Kỳ trong thập niên đầu thế kỷ XXI (Phần II)

Những người ủng hộ luật Shariah đã đáp trả sự kiện trên bằng một cuộc biểu tình quần chúng rộng khắp. Ngày 11 tháng 5 năm 1997, tại quảng trường    Sultanahmet ở thành phố Stambul, theo sáng kiến của 142 tổ chức Islam giáo mà trước hết là đảng Refah và với sự tham gia tích cực của một số thủ lĩnh của đảng này cùng các học sinh, giáo viên các trường Imam-Hatưb, đã diễn ra một cuộc mitting lớn với sự tham gia của 30 nghìn người ủng hộ đường lối Islam giáo hoá Thổ Nhĩ Kỳ.

 

Khẩu hiệu của những người biểu tình nêu ra: “Luật Shariah hay là chết”, “Nền chuyên chế của Kemal là tay sai của Israel”. Những người biểu tình bực tức la hét khi nhắc đến tên Mustafa Kemal Ataturk, vị Tổng thống đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ. Giới quân sự và dân sự bảo vệ chủ nghĩa thế tục đã đưa ra những biện pháp chống lại những người biểu tình. Những biện pháp này sau đó được giới truyền thông gọi là “Vụ án 28 tháng 2”. Chính quyền đã áp dụng những điều khoản của bộ luật năm 1924 về việc thực hiện một hệ thống giáo dục thống nhất trong cả nước đặt dưới quyền kiểm soát của Bộ Giáo dục. Các trường, các quỹ của Islam giáo đều đặt dưới quyền kiểm soát của Bộ Giáo dục, kể cả chương trình giảng dạy Kinh Koran. Chính quyền cũng nhấn mạnh tới việc đào tạo những tu sĩ Islam giáo trung thành với những nguyên lý của chủ nghĩa Kemal (Kemalism). Phần lớn các tổ chức và hội đoàn Islam giáo được hợp thức hoá một cách tự phát trước đây bị đặt ra ngoài vòng pháp luật theo luật 677 (Luật Kemal năm 1925 cấm các hội đoàn và dòng tu Islam giáo).

Ngay sau cuộc biểu tình của những người theo đường lối Islam giáo nói trên, Vural Savash, Chánh án Toà Phúc thẩm Thổ Nhĩ Kỳ đã đệ đơn lên Toà án Hiến pháp nước này yêu cầu cấm đảng Refah hoạt động. Trong đơn kiện của Chánh án Toà Phúc thẩm nêu ra nhiều sự kiện liên quan tới việc W. Erbakan và các thủ lĩnh khác của đảng này đã vi phạm luật pháp của Thổ Nhĩ Kỳ về tính chất thế tục của nhà nước trong thời gian họ tham gia chính phủ và làm việc trong Quốc hội. Văn bản này cũng nhấn mạnh mức độ nguy hiểm của Đảng Refah đối với nền cộng hoà của Thổ Nhĩ Kỳ.

Đối với những người Islam giáo Thổ Nhĩ Kỳ ở Châu Âu, chủ yếu là ở Cộng hòa Liên bang Đức, cho tới trước sự kiện 11 tháng 9 năm 2001, chính quyền các nước Châu Âu chưa quyết định theo dõi các tổ chức Islam giáo cấp tiến Thổ Nhĩ Kỳ. Chế độ dân chủ ở các nước này cho phép các thành viên tích cực của phong trào “Milli Gerush” bị đuổi khỏi Thổ Nhĩ Kỳ đến cư trú với số lượng ngày một đông và trở thành những cộng đồng Islam giáo có ảnh hưởng và giàu có nhất. Phong trào “Milli Gerush” đã có mặt và hoạt động ở 252 thành phố Châu Âu, chủ yếu là ở Cộng hòa Liên bang Đức. Họ lập trại, mở trường dạy luật Shariah, truyền bá tư tưởng của W. Erbakan, mở các công ty kinh doanh và trở thành những thế lực vô cùng giàu có.

Ở trong nước, chính quyền thế tục Thổ Nhĩ Kỳ đã áp dụng những biện pháp nhằm ngăn chặn sự phát triển của phong trào “Milli Gerush”. Tháng 2 năm 1998, Toà án Hiến pháp đã quyết định cấm đảng Refah hoạt động và như vậy trên thực tế W. Erbakan và các cộng sự thân tín của ông đã bị tước quyền hoạt động chính trị. Ngay sau đó, một đảng mới được thành lập thay thế cho đảng Refah, đó là đảng Fazilet do Rejai Kutan, một cộng sự trước đây của W. Erbakan lãnh đạo. Nhưng trên thực tế, W. Erbakan vẫn là lãnh tụ tinh thần của đảng này. Áp lực của giới quân sự đối với các nhà chính trị Islam giáo vẫn được tiếp tục trong chính phủ thế tục mới của Mesut Iưlmaz. Tuy nhiên, phong trào chính trị Islam giáo vẫn không ngừng phát triển với nhiều trào lưu khác nhau, từ những tổ chức ôn hoà đến các tổ chức cực đoan.

Tháng 9 năm 1998, một trong những nhà hoạt động chính trị tích cực của đảng Fazilet là Taiip Erdogan đã bị bắt và bị kết án 10 tháng tù giam.

Trong cuộc bầu cử Quốc hội năm 1999, đảng Fazilet chỉ giành được 3 ghế. Ngày 23 tháng 6 năm 2001, Toà án Hiến pháp Thổ Nhĩ Kỳ lại ra quyết định cấm đảng Fazilet hoạt động.

Trước đó, ban lãnh đạo đảng Fazilet đã chia thành hai nhóm trong Quốc hội: nhóm Truyền thống và nhóm Đổi mới. Sau khi bị cấm hoạt động, hai nhóm này đã đăng kí thành lập 2 đảng mới, độc lập đối với nhau. Những người theo nhóm Truyền thống thành lập đảng Saadet (Đảng Hạnh phúc) do Rejai Kutan lãnh đạo và được sự ủng hộ của W. Erbakan. Những người theo nhóm Đổi mới thành lập đảng Công bằng và Phát triển (Adalet ve kalkưnma) vào tháng 8 năm 2001 và bầu T. Erdogan làm thủ lĩnh. Đây là nhân vật từ lâu đã là đối thủ của W. Erbakan.

Đường lối của đảng Saadet dựa vào hệ tư tưởng của phong trào “Milli Gerush” và được những người theo quan điểm truyền thống và bảo thủ ủng hộ. Còn thủ lĩnh đảng Công bằng và Phát triển lại là một nhân vật cấp tiến, trẻ, có tri thức và đầy nhiệt huyết với phong trào Islam giáo. Trước cuộc bầu cử Quốc hội trước thời hạn năm 2002, T. Erdogan đã cố gắng gạt bỏ những quan điểm Islam giáo cứng rắn trước đây của mình và chuyển sang lập trường bảo thủ thân Phương Tây. Ông không muốn Thổ Nhĩ Kỳ rút khỏi khối NATO, mong muốn nước này trở thành thành viên của EC. Khi đã trở thành Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ, T. Erdogan đã không mang theo phu nhân tới các hoạt động chính thức của Chính phủ khi bà này đội khăn trùm đầu của phụ nữ Islam giáo.

Như đã nêu ở phần trên, trong cuộc bầu cử năm 2002, đảng Công bằng và Phát triển của T. Erdogan đã giành được thắng lợi chưa từng thấy đối với một đảng Islam giáo, chiếm đa số tuyệt đối trong Quốc hội: 363 ghế trên tổng số 550 ghế và đứng ra thành lập Chính phủ một đảng, đây là một trường hợp hiếm thấy kể từ khi thiết lập hệ thống đa đảng ở Thổ Nhĩ Kỳ. Trong cuộc bầu cử tiếp theo vào năm 2007, đảng Công bằng và Phát triển lại giành được 340 ghế trong Quốc hội. Tháng 8 năm 2007, nhân vật thứ hai trong đảng cầm quyền, Abdulla Gul được Quốc hội bầu làm Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ. Như vậy, cơ quan lập pháp và hành pháp đều nằm trong tay đảng của những người Islam giáo theo đường lối ôn hoà.

Những nhà lãnh đạo mới hiện nay của Thổ Nhĩ Kỳ thừa nhận rằng, đất nước và xã hội Thổ Nhĩ Kỳ hoàn toàn không phải là nền văn minh Phương Tây. Nhưng T. Erdogan cũng nói rằng, Thổ Nhĩ Kỳ là một nước duy nhất đồng thời vừa là thành viên của Tổ chức Hội nghị Islam giáo (OIC) vừa là thành viên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và đang trong quá trình gia nhập EC. Trong cương lĩnh của đảng Công bằng và Phát triển viết: “Đảng Công bằng và Phát triển dựa vào tư tưởng truyền thống của mình, đặt ra nhiệm vụ xây dựng mới một hệ thống các giá trị chủ yếu của mình, thi hành đường lối chính trị bảo thủ phù hợp với trình độ các chuẩn mực quốc tế”([1]). Để thực thi cương lĩnh của đảng Công bằng và Phát triển cầm quyền hiện nay, chính quyền mới ở Thổ Nhĩ Kỳ trong vòng 7 năm qua đã có những sửa đổi quan trọng Hiến pháp năm 1982 mà không có sự tham khảo ý kiến của các đối tác Phương Tây. Những thay đổi đó nhằm hạn chế sự can thiệp của giới quân sự cao cấp vào công việc của chính quyền hành pháp. Điều này đã tạo cớ cho một số đối thủ của đảng Công bằng và Phát triển trong Quốc hội đề nghị giữ lại Hiến pháp hiện nay và bổ sung một số điều cho phù hợp với những yêu cầu của Cộng đồng Châu Âu. Thậm chí có ý kiến còn đề nghị khôi phục có bổ sung những điều cần thiết Hiến pháp năm 1961, một bản Hiến pháp được cho là dân chủ nhất trong lịch sử của Cộng hoà Thổ Nhĩ Kỳ.

Theo đánh giá của T. Erdogan, người đứng đầu chính phủ hiện nay của Thổ Nhĩ Kỳ, đảng Công bằng và Phát triển đã đạt được những thành quả không thể phủ nhận. Điều đó cho phép đảng này tiếp tục nhận được sự ủng hộ của đại bộ phận người dân trong xã hội Thổ Nhĩ Kỳ. Những thành quả của đảng cầm quyền được người đứng đầu Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ nói tới một cách cụ thể trong cuộc họp của nhóm nghị sĩ Quốc hội thuộc đảng Công bằng và Phát triển ngày 3 tháng 11 năm 2009 nhân kỉ niệm 7 năm ngày đảng này lên nắm quyền. Thủ tướng T. Erdogan nhấn mạnh: “Định hướng của chúng ta sang Phương Tây không có nghĩa chúng ta quay lưng lại với Phương Đông, Phương Nam và Phương Bắc. Làm sao Thổ Nhĩ Kỳ có thể quay lưng lại với Kavkaz, Trung Á và các quốc gia thuộc ngữ hệ Tuyếc? Có lẽ nào Thổ Nhĩ Kỳ lại quay lưng lại với vùng Trung Đông và Bắc Phi? Thổ Nhĩ Kỳ là một nhân tố rất quan trọng trong một tổ chức như NATO. Tầm quan trọng của Thổ Nhĩ Kỳ được nâng lên do hệ thống các quan hệ đa phương của nước này”([2]).

Những thành quả đầu tiên của đường lối đối ngoại hiện nay của Thổ Nhĩ Kỳ có thể kể đến là phê phán mạnh mẽ chính sách của Israel đối với người Palestin, chủ trương xích gần lại với Syria và tiến hành đàm phán với ban lãnh đạo Iran. Còn việc thông qua Hiến pháp mới, theo nguồn tin của báo chí Thổ Nhĩ Kỳ, bản dự thảo Hiến pháp đã được đa số nghị sĩ Quốc hội ủng hộ, chủ yếu là các nghị sĩ thuộc đảng Công bằng và Phát triển. Bản dự thảo Hiến pháp này sẽ được đưa ra trưng cầu dân ý vào ngày 12 tháng 9 năm 2010.

Tóm lại, quá trình Islam giáo hoá đời sống chính trị Thổ Nhĩ Kỳ đang diễn ra mạnh mẽ trong thập niên đầu thế kỉ XXI. Từ chỗ bị cấm hoạt động, các đảng Islam giáo đã tổ chức lại, thay đổi chiến lược, nhất là đảng Công bằng và Phát triển của Thủ tướng T. Erdogan, và trở thành đảng cầm quyền ở đất nước Islam giáo này. Những chính sách đổi mới của đảng Công bằng và Phát triển đã thu được những thành quả rất khả quan và nhận được sự ủng hộ của đông đảo người dân Thổ Nhĩ Kỳ. Từ một nước cộng hoà thế tục do kết quả của cuộc cách mạng năm 1923, Thổ Nhĩ Kỳ đã chuyển dần sang chế độ Cộng hoà Islam giáo do đảng của những người theo Islam giáo lãnh đạo mà những người đứng đầu là Taiip Erdogan và Abdulla Gul./.

(Hết)

Nguyễn Văn Dũng



[1] Trích theo: Nicôlai Kireev. Bài đã dẫn

[2] Trích theo: Nicôlai Kireev. Bài đã dẫn

Quá trình Islam giáo hóa đời sống chính trị Thổ Nhĩ Kỳ trong thập niên đầu thế kỷ XXI (Phần II)Khẩu hiệu của những người biểu tình nêu ra: “Luật Shariah hay là chết”, “Nền chuyên chế của Kemal là tay sai của Israel”. Những người biểu tình bực tức la hét khi nhắc đến tên Mustafa Kemal Ataturk, vị Tổng thống đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ. Giới quân sự và dân
Share on Facebook   Share on Twitter Share on Google Share on Buzz        Quay lại   Gửi đi   In trang này   Về đầu trang
Đôi nét về Islam giáo ở Cộng hòa Pháp (Phần II)
Quá trình Islam giáo hóa đời sống chính trị Thổ Nhĩ Kỳ trong thập niên đầu thế kỷ XXI (Phần I)
Đôi nét về Islam giáo ở Cộng hòa Pháp (Phần I)
Phát huy nét đẹp của tín ngưỡng thờ Thần đồng cổ đối với “Quan” hiện nay
Sự khám phá đạo Phật của người Tây phương
Alexandre Yersin – Một trong những Người Tin Lành Đầu Tiên Đến Việt Nam (Phần II)
Một số đặc điểm văn hóa của đạo Cao đài
Alexandre Yersin – Một trong những Người Tin Lành Đầu Tiên Đến Việt Nam (Phần I)
Giáo lý đạo Cao đài và sự tương đồng với giá trị văn hóa truyền thống dân tộc
Tôn giáo và mối quan hệ với văn hóa
Video
Toàn văn bài phát biểu của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại cuộc gặp mặt của Thủ tướng Chính phủ với chức sắc, chức việc tôn giáo có đóng góp tiêu biểu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Bài phát biểu của Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ Vũ Chiến Thắng tại cuộc gặp mặt của Thủ tướng Chính phủ với chức sắc, chức việc có đóng góp tiêu biểu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Hình ảnh
Một số hình ảnh của Đoàn Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước tại tỉnh Hà Nam, và tỉnh Quảng Ninh
Ngôi chùa hơn 150 tuổi mang nét kiến trúc Á - Âu ở Tiền Giang
Hình ảnh Cuộc gặp mặt của Thủ tướng Chính phủ với chức sắc, chức việc các tôn giáo có đóng góp tiêu biểu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Audio
Ông Bùi Thanh Hà, Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ trao đổi về vấn đề dâng sao giải hạn đang diễn ra tại một số chùa
Phỏng vấn Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Cần Thơ về công tác tuyên truyền, phổ biến Luật tín ngưỡng, tôn giáo và Nghị định 162/2017/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật tín ngưỡng, tôn giáo tại địa phương


BAN TÔN GIÁO CHÍNH PHỦ

Đường Dương Đình Nghệ, P. Yên Hòa,Q. Cầu Giấy - Hà Nội
Điện thoại: 0243 8 248 673 . Fax: 08041313
Email: bantongiaocp@chinhphu.vn



Người chịu trách nhiệm chính: TS.Bùi Thanh Hà 
Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ

Đơn vị quản lý: Trung tâm Thông tin,
Ban Tôn giáo Chính phủ

Email:ttttbantongiao@chinhphu.vn