Tìm kiếm  Tìm kiếm nâng cao
Ngày 01/04/2020 04:32 AM
Ấn phẩm sách
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 1+2/2020
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 12/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 11/2019
Giới thiệu Tạp chí Công tác tôn giáo Số 10/2019
Thăm dò ý kiến
Bạn theo đạo nào ?















Chọn    Xem KQ
Phát huy nét đẹp của tín ngưỡng thờ Thần đồng cổ đối với “Quan” hiện nay

Sở dĩ chúng tôi nói như vậy là vì hiện nay ý thức tín ngưỡng, tâm linh không chỉ phổ biến trong nhân dân mà đã lan rộng trong hàng ngũ cán bộ, công chức, đảng viên. Bằng chứng là đến bất cứ di tích tín ngưỡng, tôn giáo nổi tiếng nào người ta cũng thấy tên tuổi của cán bộ từ cấp cao đến cấp vừa vừa lưu danh ở đó.

 

Thậm chí có những lễ hội, người tổ chức đã cam kết trả lại cho cộng đồng mà thực tế vẫn là lễ hội của “quan” như lễ hội “Khai ấn Đền Trần”. Báo Thanh niên số ra ngày 25/2/2013 phản ánh: “Đáng nói là nếu trả lễ hội về cho cộng đồng thì người dự khai ấn phải là cộng đồng. Nhưng có mặt ở đêm khai ấn, số lượng cán bộ, quan chức chiếm áp đảo. Điểm mặt thấy đủ lãnh đạo các ban ngành của tỉnh Nam Định, rồi quan chức Trung ương và các địa phương khác”.

         Cán bộ, quan chức đến lễ hội để làm gì? Chắc chắn cũng như người dân cầu tài, cầu lộc cho cá nhân và cầu cho quốc thái dân an. Tài lộc của cán bộ, quan chức là gì nếu không phải là thăng quan, tiến chức, là lương cao, bổng hậu. Nếu quyền, chức, bổng, lộc đến với họ một cách chính đáng âu cũng là cái “lộc” mà thần thánh ban cho. Nhưng nghi lễ để nhận quyền lực thì người ta quan tâm (thậm chí tranh đoạt, chen lấn nhau để nhận) còn nghi lễ thực thi nghĩa vụ thì người ta thờ ơ, hoặc không bao giờ nhớ đến.

         Lễ hội Đền Đồng Cổ ở phường Bưởi, quận Tây Hồ, Hà Nội vào ngày  mùng 4 tháng 4 Âm lịch hàng năm là lễ hội dành cho quan và có nghi lễ thực thi nghĩa vụ của quan tới thần linh, với vua, với nước. Đó là việc các quan lại từ thời nhà Lý phải uống máu ăn thề trước thần Đồng Cổ: “Làm con bất hiếu, làm tôi bất trung thì xin thần minh giết chết”. Đến thời Trần lời minh thệ gắn với trách nhiệm của quan lại nhiều hơn: “Làm tôi tận trung, làm quan trong sạch, ai trái thề này, thần minh giết chết” (Đại Việt sử ký toàn thư tập 1, 2).

         Như chúng ta đã biết, Thần Đồng Cổ là vị thần tối linh có công trong việc giữ yên bờ cõi và ổn định nền chính trị đất nước “ngoại binh”, “nội trị”. Ở thời Lý, Trần, lịch sử ghi lại: Năm 1020 Thái tử Lý Phật Mã vâng lệnh vua cha (Lý Thái Tổ) đi dẹp loạn xâm lấn phương nam, đến chân núi Khả Phong - Đan Nê - Thanh Hóa tạm dừng chân. Đêm ấy Thái tử mộng thấy một vị dị nhân cúi đầu tâu “tôi là Thần núi Đồng Cổ, nghe tin Thái tử dẹp loạn xin theo giúp”. Thắng trận trở về Thái tử qua núi Khả Phong làm lễ tạ ơn Thần và xin được rước linh vị của ngài về kinh đô thờ phụng, giúp triều đình hộ quốc, an dân. Năm 1028, khi Lý Thái Tổ mất, Thái tử Lý Phật Mã được lên ngôi kế vị trở thành vua Lý Thái Tôn. Song ba vương (anh em của vua) mưu phản cướp ngôi. Thần Đồng Cổ lại một lần nữa báo mộng cho vua biết để vua đề phòng và dẹp yên loạn tam vương. Nhớ ơn Thần, vua ban sắc phong Thần là Thiên hạ Minh chủ Đại vương, lệnh cho các quan và hoàng tộc phải đến đền Đồng Cổ làm lễ tế thần, cùng nhau trích máu ăn thề. Lời minh thệ thời Lý: “Làm con bất hiếu, làm tôi bất trung, xin thần minh giết chết” mang ý nghĩa đạo đức, chính trị để củng cố vương triều. Đến thời Trần, sử sách còn ghi lại: Hàng năm vào ngày 4 tháng 4, Tể tướng và trăm quan đến trực ngoài cửa từ lúc gà gáy, tờ mờ sáng thì tiến vào triều. Vua ngự ở cửa Hữu Lang điện Đại Minh, trăm quan mặc nhung phục lạy hai lạy rồi lui ra. Ai nấy đều thành đội ngũ, nghi trượng theo hầu ra cửa Tây thành, đến đền thờ thần núi Đồng Cổ, họp nhau lại uống máu ăn thề. Quan Trung thư kiểm chính tuyên đọc lời thề rằng: ““Làm tôi tận trung, làm quan trong sạch, ai trái thề này, thần minh giết chết”. Đọc xong, Tể tướng sai đóng cửa điểm danh, người vắng mặt phải phạt 5 quan tiền. Ngày hôm ấy trai gái bốn phương đứng chật ních bên đường để xem như ngày hội lớn”. Như vậy, ngày lễ hội tại Đền Đồng Cổ thực sự là ngày hội của quan.

         Tại sao đến thời Trần lại chuyển đổi lời minh thệ, bởi sau chiến công ba lần thắng quân Mông Nguyên, nhiều quan lại, tướng tá đã biến chất coi binh lính và nhân dân như vịt làm mồi cho chim ưng. Trần Khánh Dư ức hiếp dân binh, khi vua quở trách đã nói rằng: Tướng là chim ưng, dân lính là vịt, lấy vịt mà nuôi chim ưng có gì là lạ! Đó là biểu hiện của suy thoái đạo đức, lối sống của một bộ phận quan lại, quý tộc thời Trần. Để ngăn chặn hiện tượng đó, nhà Trần đã đặt ra lời thề như trên, ít nhiều lấy sức mạnh tâm linh để chế ước tiêu cực thế tục.

         Thời đại của chúng ta, trong giáo dục đạo đức cho cán bộ, đảng viên, công chức thiết nghĩ cũng nên học tập hai triều đại Lý - Trần. Trong đời sống thế tục, nhiều quan chức có thể bất chấp mọi đạo lý và pháp luật để làm những việc tiêu cực, song trong tâm thức, họ vẫn lo sợ thần thánh. Do vậy, hàng năm họ vẫn đến các nơi thờ tự để rửa tội hay hối lộ thần thánh bằng nhiều cách khác nhau. Chúng ta biết rằng, luật pháp thế tục chỉ có thể trừng trị những tội ác công khai, còn sức mạnh tâm linh (tôn giáo, tín ngưỡng) có khả năng ngăn chặn điều ác bí mật ngay từ trong ý nghĩ. Chính vì vậy, các văn kiện Đại hội Đảng lần thứ IX, X đều nói đến việc phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp của các tôn giáo, tín ngưỡng trong việc giáo dục con người và đạo đức xã hội.

         Nếu Lễ hội Đền Đồng Cổ  đươck mở rộng cho các cán bộ đến dự và đọc lời minh thệ “Trung với nước, hiếu với dân, cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư” như Hồ Chí Minh đã dạy. Hiện nay, theo bà Nguyễn Thị Sửu (Thủ nhang của Đền) mới chỉ có cấp phường tổ chức cùng nhân dân minh thệ: “Làm con bất hiếu, làm quan bất trung, xin thần minh giết chết” mà thôi. Tổ chức như thế nào để các “quan” từ Trung ương đến tỉnh thành, quận huyện trong cả nước đều có quyền lợi - được thề, thực hiện nghĩa vụ của họ thì những người có trách nhiệm phải suy nghĩ. Nếu thành một thói quen đối với các quan tháng Giêng đi hội Đền Trần để được Thần ban lộc, nhận ấn; tháng Tư đến hội Đền Đồng Cổ hứa hẹn thực hiện nghĩa vụ nhận giấy chứng nhận đã tuyên thệ thì hay biết mấy?!.

         Hiện nay, người dân ở huyện Kiến Thụy, Hải Phòng đã tổ chức được hội minh thệ cho mình, vậy thì “quan” cũng cần tổ chức lễ hội minh thệ cho “quan”, đó là đạo lý ở đời vậy. Nhân đây chúng tôi đề nghị nâng cấp lễ hội Đền Đồng Cổ lên cấp quốc gia và tu tạo không gian cửa Đền cho tương xứng với giá trị văn hóa, đạo đức, chính trị, lịch sử và thẩm mỹ của nó./.

 

PGS.TS Lê Quý Đức*



 

Phát huy nét đẹp của tín ngưỡng thờ Thần đồng cổ đối với “Quan” hiện nayThậm chí có những lễ hội, người tổ chức đã cam kết trả lại cho cộng đồng mà thực tế vẫn là lễ hội của “quan” như lễ hội “Khai ấn Đền Trần”. Báo Thanh niên số ra ngày 25/2/2013 phản ánh: “Đáng nói là nếu trả lễ hội về cho cộng đồng thì người dự khai ấn phải
Share on Facebook   Share on Twitter Share on Google Share on Buzz        Quay lại   Gửi đi   In trang này   Về đầu trang
Sự khám phá đạo Phật của người Tây phương
Alexandre Yersin – Một trong những Người Tin Lành Đầu Tiên Đến Việt Nam (Phần II)
Một số đặc điểm văn hóa của đạo Cao đài
Alexandre Yersin – Một trong những Người Tin Lành Đầu Tiên Đến Việt Nam (Phần I)
Giáo lý đạo Cao đài và sự tương đồng với giá trị văn hóa truyền thống dân tộc
Tôn giáo và mối quan hệ với văn hóa
Sự chuyển giao triều đại tại Giáo triều Vatican (Phần II)
Sự chuyển giao triều đại tại Giáo triều Vatican (Phần I)
Đôi điều tìm hiểu về bàn thờ gia tiên (Phần II)
Mối tương quan giữa Giáo hội Công giáo Việt Nam và Liên Hội đồng Giám mục Á châu
Video
Phát huy vai trò của các tôn giáo trong việc bảo vệ môi trường ở Việt Nam
Toàn văn bài phát biểu của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại cuộc gặp mặt của Thủ tướng Chính phủ với chức sắc, chức việc tôn giáo có đóng góp tiêu biểu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Hình ảnh
Các tổ chức Tin Lành chuyển đổi hình thức sinh hoạt tôn giáo để phòng, chống dịch Covid-19
Hàng vạn du khách dự lễ khai hội đền Sóc Xuân Canh Tý 2020
Nghi lễ 'Tống cựu nghinh Tân' tại Hoàng thành Thăng Long
Audio
TS. Bùi Hữu Dược, Vụ trưởng vụ Phật giáo, Ban Tôn giáo Chính phủ trao đổi về Công tác chấn chỉnh các hoạt động lệch chuẩn tôn giáo tại các cơ sở thờ tự của Phật giáo
Ông Bùi Thanh Hà, Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ trao đổi về vấn đề dâng sao giải hạn đang diễn ra tại một số chùa


BAN TÔN GIÁO CHÍNH PHỦ

Đường Dương Đình Nghệ, P. Yên Hòa,Q. Cầu Giấy - Hà Nội
Điện thoại: 0243 8 248 673 . Fax: 08041313
Email: bantongiaocp@chinhphu.vn

Người chịu trách nhiệm chính: Bà Trần Thị Minh Nga -
Phó Trưởng Ban
Đơn vị quản lý: Trung tâm Thông tin,
Ban Tôn giáo Chính phủ

Email:ttttbantongiao@chinhphu.vn